VS en Duitsland: lucht klaart iets op

Er viel geen onvertogen woord tijdens het bezoek van VS-minister Powell aan Duistland. Heel voorzichtig proberen beide landen de betrekkingen te herstellen.

Hoffelijk maar onderkoeld presenteerde bondskanselier Gerhard Schröder gisterochtend op het gazon van het Kanzleramt zijn hoge Amerikaanse gast. Er viel geen verkeerd woord, maar de gastheer sprak er ook niet één teveel. De handdruk met Colin Powell was kort, de lach voor de fotografen zuinig, tijd voor vragen was er niet. ,,We hebben het ook gehad over onze meningsverschillen en de ernst daarvan'', zei Powell verwijzend naar de ruzie over de oorlog in Irak. De Duits-Amerikaanse betrekkingen hebben nog veel onderhoud nodig.

's Middags, in het gastenverblijf van de Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Joschka Fischer, ging het al een tikkeltje beter. Colin en Joschka traden ontspannen voor de camera's, noemden elkaar goede vrienden. Hun gezamenlijke lunch had ogenschijnlijk geen pijn gedaan. Powell roemde uitvoerig het openhartige contact met Fischer; Fischer memoreerde dat er verjaardagstaart was geweest voor de Amerikaanse ambassadeur Dan Coats, in het verleden een tamelijk ondiplomatiek criticus van het Duitse `nee' tegen Irak.

Het 24-uurs bezoek van Powell aan Berlijn moest het begin markeren van betere betrekkingen tussen de regeringen van Bush en Schröder. De Amerikanen zijn niet van plan het Gerhard Schröder gemakkelijk te maken. In Washington sprak president Bush onverwacht met CDU-politicus Ronald Koch, minister-president van de deelstaat Hessen en potentiële kandidaat voor het kanselierschap. In Berlijn sprak Powell met CDU-partijvoorzitter Angela Merkel. Het onderhoud met de leidster van de oppositie, altijd loyaal aan de VS, duurde ongeveer even lang als het gesprek met de kanselier.

Op de vraag of Schröder ontstemd was over Kochs verblijf in het Witte Huis zei regeringswoordvoerder Steg dat het een ,,toevallige ontmoeting'' was geweest. Koch had een afspraak met de Amerikaanse vice-president Cheney en was zelf nogal verbaasd dat Bush onverwachts opdook. Toeval of niet, het was een plaagstoot van het venijniger soort. Onder welke omstandigheden Schröder en Bush elkaar na maanden radiostilte weer zullen spreken blijft vooralsnog onduidelijk. Eind mei, begin juni zijn beiden te gast op topontmoetingen in Rusland en Frankrijk.

Duidelijk werd ook dat Amerikaanse vriendschap niet gratis is. Tijdens een vraaggesprek met de Duitse tv had Powell laten weten dat van Duitsland in de strijd tegen het terrorisme meer wordt verwacht. Op het gazon maakte Schröder prompt bekend eventueel bereid te zijn meer te doen in Afghanistan. Tot nu is de inzet van Duitse troepen in het kader van vredesmissie ISAF beperkt tot hoofdstad Kaboel. Schröder wil nu ,,onderzoeken'' of Duitse soldaten ook elders in het land actief kunnen worden. Tot nu toe gold dat in Berlijn als `onbespreekbaar'.

Belangrijk voor Powell was ook dat Duitsland zich in de VN-veiligheidsraad wil inzetten voor een snelle opheffing van de sancties tegen Irak. ,,We zijn van mening dat de sancties nu niet meer logisch zijn en zo snel mogelijk opgeheven moeten worden'', zei Schröder. Frankrijk en Rusland willen vooralsnog niet verder gaan dan een opschorting van de sancties.

Voorafgaand aan het bezoek had Schröder zijn wil tot toenadering getoond. Vorige week stond de kanselier tijdens een toespraak uitvoerig stil bij de langdurige vriendschap tussen beide landen, na de aanslagen in Riad deze week stuurde hij president Bush een telegram om solidariteit te tonen. Powell maakte in Berlijn duidelijk dat ook de Amerikanen uit zijn op normalisering van de verhoudingen, maar hij liet ook weten dat de luide Duitse oppositie tegen de inmiddels gevoerde oorlog nog niet is vergeten. Volgens Merkel had Powell gesproken over een ,,big gap'' tussen de twee landen, een afgrond die nog niet is overbrugd.

In een vraaggesprek met de Duitse tv noemde Powell `Irak' ,,een groot probleem, we zullen het niet omzeilen''. Tegelijk probeerde hij het rumoer dat de controverse over Irak heeft begeleid te relativeren. De typering `oud Europa' van minister van Defensie Donald Rumsfeld voor de Europese tegenstanders van de oorlog in Irak, wees Powell van de hand. ,,Don begrijpt dat de Verenigde Staten met héél Europa moeten samenwerken.'' Rumsfeld is het volgende lid van de Amerikaanse regering dat Duitsland bezoekt.