Spelletje Milieu ging over niets

Het moet rond half twaalf zijn geweest donderdagnacht. Op tafel ligt het breekpunt Waddenzee. Van D66 komt het voorstel een zware commissie in te stellen die de economische en ecologische impasse van het Wad moet helpen doorbreken. Tot zijn verbazing raken CDA-onderhandelaars Balkenende en Verhagen in hevige opwinding. Onbespreekbaar! Aan de belangen van de kokkelvissers kan niet worden getornd. Tachtig arbeidsplaatsen!

Het voorstel van D66 is ingestoken door een brede coalitie van natuurbescherming, energiesector, wetenschap, politieke zwaargewichten in VVD, CDA, D66 en anderen. Als het bodemleven in de Waddenzee omgeploegd blijft worden door de kokkelvissers, als de zeespiegelstijging de Waddenzee zal doen verdwijnen, als de mosselvisserij geplaagd blijft worden door technische, biologische, juridische en politieke onzekerheden, en als de gassector zijn contracten niet mag uitvoeren, dan moet er wat gebeuren.

D66 had het als enige rond de tafel goed begrepen. Het ontwerp-regeerakkoord spreekt over het voorzichtig toestaan van gasboringen op bestaande locaties, onder andere wegens al gedane investeringen.

Vergeefs is geprobeerd anderen duidelijk te maken dat op deze locaties (Lauwersoog en Paesens/Moddergat) alle boringen al tien jaar geleden zijn afgerond, dat het nu alleen nog maar gaat over de gaswinning, en dat daarover geen discussie meer nodig is. Sinds dertien jaar wordt er gas geproduceerd uit de locatie Ameland, en inspectie van bodemdaling ter plaatse heeft het bewijs geleverd dat het ecologische systeem niet onder de gaswinning heeft geleden.

Het blijkt niet te helpen, de onderhandelaars doen het spelletje Milieu, met het Waddengas-spook als getuige. Want zie hoe milieubewust zij zijn: het regeerakkoord vermeldt dat gasboren in de Waddenzee niet wordt toegestaan, en dat is bizar, want er zal sowieso nooit meer een platform verschijnen in de Waddenzee.

Vijftien jaar politieke ruzie heeft geleid tot grote technische vernieuwingen, en dus kunnen de concessiehouders het gas aanboren vanaf de vaste wal, zonder dat de Waddenzee er iets van zal merken. Dit spelletje Milieu gaat dus nergens over. Kijk eens, beste kiezer, wij doen wat voor de Natuur !

De commissie die D66 wil, zou deze milieu-rariteiten op orde moeten brengen, omdat de politiek er zo aantoonbaar een rommeltje van heeft gemaakt. Als de gassector zijn geduld verliest, dan zal men naar de Europese rechter kunnen stappen. De onderhandelaars zouden de schadevergoeding op hun lijstje tegenvallers moeten bijschrijven, in eerste instantie zeshonderd miljoen euro voor de bestaande locaties, en twaalf tot negentien miljard euro voor gederfde omzet uit de onbewezen reserves. De aangeklaagde overheid heeft dan geen poot om op te staan.

De commissie zou de kokkelvisserij aan de tand moeten voelen, en het kabinet confronteren met de onbegrijpelijke keuze vóór deze bodemvernielers en tégen de neutrale gassector, ofwel een economisch belang van relatief niks tegen een belang van wereldformaat. Kan het een rol spelen dat de buren van Balkenende in zijn geboortedorp Kapelle hem hebben gebeld over hun schelpdierbedrijf in Yerseke? Of dat het kokkelvisserijbestuur als opvolger van voorzitter Luteijn (VVD) niemand minder dan Eerste-Kamervoorzitter Braks (CDA), heeft gestrikt – zoals de Wilde Kokkels gisteren melden?

Om middernacht is het bekeken: het regeerakkoord over de Waddenzee gaat inderdaad nergens over. D66 geeft toe. Het krijgt in ruil wat extra's voor onderwijs. Dat de adviezen van de Waddencommissie ook zouden moeten gaan over een herziening van het gasbatenbeleid, zodat er wellicht een veelvoud aan gelden vrijkomt voor dat onderwijs, of voor het moderniseren van de schelpdiervisserij, of voor het herstel van de Waddenzee, dat komt allemaal niet meer ter sprake.

Nu zal groen Nederland zélf die commissie wel moeten instellen.

Wouter van Dieren is lid van de internationale milieubeweging Club van Rome.