Iedereen klaagt over de enorme bedragen

Iedereen klaagt over de enorme bedragen die topmanagers verdienen. Maar hoeveel moeten ze wel niet uitgeven? Een blik in het huishoudboekje van een topbestuurder.

De regering gaat ingrijpen. Deze week zei minister Hans Hoogervorst van financiën dat hij maatregelen wil nemen tegen de buitensporig hoge beloningen voor topmanagers.

Een dag later, op de aandeelhoudersvergadering van KPN, liet een hoge ambtenaar namens de staat zijn ongenoegen blijken over de beloning van bestuursvoorzitter Ad Scheepbouwer. Die kan oplopen tot 22 miljoen euro in vijf jaar, aldus een berekening in deze krant. Met collega's Jeroen van der Veer van Shell en Antony Burgmans van Unilever staat Scheepbouwer deze week op de voorpagina van Elsevier. `Waarom zij zich moeten schamen', kopt het weekblad.

Schaamte? Daarin zullen weinig chief executive officers (CEO's) zich herkennen. Ergernis, dat komt waarschijnlijk dichter in de buurt. Het is alweer zes jaar geleden dat Wim Kok beloningen van topmanagers veroordeelde als `exhibitionistische zelfverrijking'. Vier jaar geleden becijferde het weekblad The Economist dat de huidige bestuursvoorzitters veel meer verdienen dan hun gewicht in goud, zo werden sultans ooit betaald.

Maar wie heeft er oog voor de uitgaven van een bestuursvoorzitter? Wie realiseert zich dat de kosten van een ligplaats voor een plezierjacht de kosten van de aanschaf al snel te boven kunnen gaan? En dat je ten minste twee tot drie man personeel nodig hebt om de boot te beveiligen en vaarklaar te hebben als je aankomt?

Gemiddeld verdiende een Nederlandse topman in het afgelopen jaar 1,3 miljoen euro. Dat is de som van salaris en bonussen, berekend aan de hand van het selecte gezelschap van de honderd bestverdienende bestuurleden van Nederlandse beursondernemingen, exclusief extra's zoals optiepakketten.

Wat begin je met 1,3 miljoen euro? Niet zo veel, zo blijkt als je probeert een beeld te krijgen van het huishoudboekje van een topbestuurder. Telt u mee af. We beginnen met 13 ton euro.

DE FISCUS Hoeveel belasting topbestuurders betalen over hun inkomen is niet openbaar, maar het is veel. Philips-topman Cor Boonstra stuurde enkele jaren geleden een boze brief aan Volkskrant-columnist Marcel van Dam toen deze hem had verweten dat Boonstra als inwoner van België in Nederland geen belasting zou betalen. Boonstra betaalde, zo schreef hij Van Dam, over zijn toenmalige inkomen van 2,24 miljoen gulden 1,32 miljoen gulden belasting in Nederland, wat neer komt op een gemiddeld tarief van 59 procent. Een gemiddeld tarief van vijftig procent op de totale verdiensten is realistisch, aldus Marc Pieters, directeur van het Family Office van Van Lanschot Bankiers uit 's Hertogenbosch. Family Office runt de financiële huishouding van particulieren met een vermogen vanaf 10 à 15 miljoen euro. We schatten de belasting voorzichtig in. Dan zijn er nog zeven ton over.

HUUR/HYPOTHEEK Een topman moet wonen op een plek die past bij zijn status. Liefst op een plaats ook waar hij tot rust kan komen. Voor zijn huis aan de Loosdrechtse Plassen leende voormalig Ahold-bestuursvoorzitter Cees van der Hoeven bij ABN Amro ruim vijf miljoen euro tegen een rentepercentage van 4,58, zo blijkt uit het jaarverslag van de bank. Dat is niet duur, maar het neemt niet weg dat de bruto jaarlijkse hypotheeklast kan oplopen tot meer dan twee ton. Marc Pieters van Van Lanschot wijst erop dat huizen van vijf miljoen euro in Nederland dun gezaaid zijn. Daar staat tegenover dat alleen al bij ABN Amro ook verschillende (ex) collega's met `woningfinancieringen' in de boeken staan. Bestuursvoorzitter Rijkman Groenink bijvoorbeeld, voor 3,3 miljoen euro. Laten we voor het huis jaarlijks een ton netto opzij zetten. Toen waren er nog maar zes.

VAKANTIE EN VRIJE TIJD Een topbestuurder moet werken onder topspanning. Dus is ook top-ontspanning nodig. Een eigen jacht? Een tweede huis? Of toch maar allebei? Een mooi topjacht dat in serie is gebouwd koop je voor een paar ton, maar voor een bootje-op-aanvraag bij gerenommeerde Nederlandse werven als Huisman of Jongert zal zelfs een CEO moeten lenen of sparen. Een half miljoen euro per strekkende meter is een aardige richtprijs. Met een jacht boven vijftig meter doe je mee en heb je meteen een mooie plek waar je relaties kunt ontvangen.

Toch maar een vakantiehuis? Lech en het Caraïbisch gebied zijn in bestuurderskringen populaire vakantieoorden, maar wie voor twee weken weg gaat en zijn zakenkoffer mee moet nemen wil toch het liefste naar de eigen optrek op een vertrouwde plek. Twee ton is een minimum voor deze post. Dan zijn er nog maar vier.

PERSONEEL Personeel is onmisbaar voor wie meer dan zestig uur in de week werkt. De twee à drie werknemers op het eventuele jacht zijn al genoemd. En wie zijn duurbetaalde vakantiehuis eindelijk een weekeindje met vrouw en kinderen kan bezoeken heeft natuurlijk weinig trek om zelf nog eens boodschappen te gaan halen bij de buurtsuper.

Thuis moeten de kinderen verzorgd worden en rond het huis heb je ook al mensen nodig, een zwembad dat niet vaak genoeg wordt schoongemaakt gaat stinken.

Een butler is geen luxe, Pieters van Van Lanschot signaleert de laatste jaren een `upgrading van huispersoneel'. Personeel zonder opleiding of kwalificaties huur je in voor zeg 50.000 euro per jaar, schat Pieters, maar een kapitein op een groot zeilschip vraagt meer. En wat moet je met een bediende die wijn morst bij het inschenken? Een goede butler weet nog wat de gasten zes jaar geleden is voorgeschoteld. Hij komt niet nog eens met hetzelfde aanzetten, maar kost wel gauw het dubbele.

Al met al lijkt een handvol hulpen geen overbodige luxe. Je hebt ze misschien niet allemaal fulltime nodig. We zetten twee ton opzij. Dan zijn er nog maar twee.

VERVOER Vooral representatief vervoer kan een substantiële kostenpost zijn. Wie zijn auto-met-chauffeur niet voor privé-uitstapjes wil gebruiken, heeft toch iets nodig om zich te verplaatsen. Voor een model uit de topklasse van Audi, Mercedes of BMW `met wat leuke opsmuk' ben je al gauw een ton kwijt, maar zo'n auto heeft natuurlijk iedereen al. Een topman met gebrek aan vrije tijd ziet misschien meer in een oldtimer voor in de garage of op de oprijlaan met mooi weer. Aan zo'n `collector's item' kun je twee, drie ton of meer besteden. Neem in aanmerking dat één auto voor veel modale huishoudens niet genoeg is: we rekenen aan afschrijving en bijkomende kosten een ton per jaar voor de autostal. Toen was er nog maar één ton.

KINDEREN Niets frustreert de selfmade topman meer dan kinderen zonder ruggengraat. Als vader er nooit is en de geldkraan altijd openstaat is de kans op zachte eitjes onder het kroost niet denkbeeldig. De kostschool is een voor de hand liggende oplossing. Reken een halve ton per kind per jaar. Toen was er nog maar een halve ton.

ALIMENTATIE Wie veel verdient heeft veel te verliezen. Een scheiding kan je je halve vermogen kosten en deze dreiging alleen al kan een bestuursvoorzitter in de problemen brengen. Zoveel is duidelijk geworden in het proces tegen Cor Boonstra, die onlangs werd vrijgesproken van handel met voorkennis in aandelen Endemol, een uitspraak waartegen het openbaar ministerie in beroep gaat. (Boonstra gaat in beroep tegen een boete wegens handel in Ahold-effecten.) De advocaat van Boonstra suggereerde tijdens het proces dat hij geld wilde terugverdienen dat hij zou verliezen bij zijn scheiding. Toen was er nog...

Het geld is op. En we hebben nog maar enkele van de twintig posten afgestreept die het Nederlands Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) noemt als uitgavenposten voor Nederlanders met een minimum inkomen. Waarvan wordt de inventaris betaald? Of het gas, het water en de elektriciteit?

De angst eens arm te zijn kan een topman wakkerhouden. `Als het goed gaat, heb ik nog vijfentwintig jaar voor me' zei Cor Boonstra twee weken geleden in deze krant. `En dan denk ik: zal dat gaan, met de inflatie en mijn lifestyle?'

Plagen vergelijkbare angstvisioenen de top van Shell en ING? Wim Kok heeft gezegd dat hij `de feiten wil kennen' voordat hij als nieuwe commissaris een oordeel velt over de beloning van Shell en ING. De voormalige minister-president kan de komende jaren van dichtbij vaststellen of de leden van de raad van bestuur de eindjes wel aan elkaar kunnen knopen.