Ieder jaar weer een politiecontrole

In Nederland mag niemand een vuurwapen in huis hebben. Voor sportschutters, jagers en verzamelaars wordt een uitzondering gemaakt. Maar de regels en de controles zijn streng.

Nederland kent een streng wapenbeleid. Toch kunnen sportschutters, jagers of verzamelaars wel op legale wijze aan een wapen komen. ,,De geïnteresseerde kan een wapen kopen in de wapenhandel, soms van een collega-schutter, maar alles onder het wakend oog en met toestemming van de politie'', stelt Piet Hoogeveen, voorzitter van de Koninklijke Nederlandse Schutters Associatie (KNSA).

Voordat een potentiële koper toestemming krijgt van de politie om een wapen aan te schaffen, moet hij eerst een groot aantal formaliteiten doorlopen. Een sportschutter bijvoorbeeld moet aangesloten zijn bij een erkende vereniging. Dat is het eerste obstakel. ,,Elke vereniging heeft zijn eigen toetredingsbeleid. Wij proberen nieuwe leden te screenen, maar de privacywetgeving staat dat niet toe'', vertelt Jan van Bakel, penningmeester van schietvereniging Willem Tell te Harderwijk. ,,Daarom vragen wij mensen naar hun motivatie om lid te worden. Als hun antwoord zuiver klinkt, starten wij een inschrijvingsprocedure. Het toekomstige lid wordt dan door een soort ballotagecommissie gehaald. Het bestuur besluit uiteindelijk of iemand lid mag worden.''

Nieuwe leden van Willem Tell krijgen eerst een introductiecursus, deze duurt vier avonden. ,,Er is dan voornamelijk aandacht voor veiligheid en de huisregels van de vereniging.'' Eenmaal lid van een vereniging, mag de sportschutter nog steeds geen wapen aanschaffen. Potentiële wapenbezitters moeten ten minste 18 jaar zijn. Pas als de schutter een jaar lid van een schietvereniging is, en in dat jaar ten minste twaalf schietbeurten heeft verricht, kan hij voor een bijzonder verlof in aanmerking komen. Een bijzonder verlof is wat men in de volksmond `wapenvergunning' noemt. Een echte vergunning bestaat in Nederland niet, alleen jagers krijgen een jachtakte.

,,Wie een eigen wapen wil, moet bij het bestuur officieel een wapenoptie aanvragen'', zegt Van Bakel. Ook deze aanvraag gaat niet zonder slag of stoot. ,,Wanneer iemand een verzoek indient tot een eigen wapen, en diegene eigenlijk nooit op de baan komt, vragen wij ons wel af of een eigen wapen wel noodzakelijk is. De vereniging heeft namelijk zelf wapens van een goede kwaliteit die de schutter net zo goed kan gebruiken.'' Als het bestuur wel achter de aanvraag staat, moet er bij de afdeling bijzondere wetten van de regiopolitie een aanvraag worden ingediend. De regiopolitie trekt de aanvrager dan na. Zo kijken ze of hij bijvoorbeeld een strafblad heeft. Pas wanneer de aanvraag gehonoreerd wordt, kan de schutter naar de wapenhandelaar.

In Nederland zijn naar schatting veertig erkende wapenhandelaren. ,,Over het algemeen is het in een wapenwinkel net alsof je in een gewone winkel bent. Alles is alleen beter beveiligd, net als bij de juwelier'', vertelt Van Bakel van tevoren. En inderdaad: wapenwinkel `Dorhout Mees' van Hendrik Ketelaar, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Wapenhandelaren (NVvW), oogt heel gewoon. In de winkel verkoopt men wapens en jachtaccessoires, maar ook outdoor-kleding en cadeauartikelen. De wapens staan keurig uitgestald in vitrines, achter kogelvrij glas.

De winkel van Ketelaar is verbonden aan een horeca-accommodatie, schietbaan en golfbaan en is gevestigd in Biddinghuizen. ,,In Flevoland, dus in the middle of nowhere'', stelt hij. In zijn winkel kan elke belangstellende een kijkje gaan nemen bij de wapens. Dit is niet bij elke wapenhandelaar het geval, sommige Nederlandse wapenwinkels zijn alleen op afspraak te bezichtigen.

Ketelaar is gespecialiseerd in jachtwapens. ,,De jager koopt bij ons een wapen en gaat met de papieren van dat wapen naar de afdeling bijzondere wetten bij de regiopolitie. Die beoordelen of hij dat wapen mag hebben. Pas nadat zij toestemming geven, krijgt de jager het gekochte wapen van ons mee.'' Via deze weg kunnen alleen mensen met een bijzonder verlof of een jachtakte op legale wijze aan een wapen komen.

Wie denkt dat het bezit van een bijzonder verlof of een jachtakte de mogelijkheid verschaft om een heel wapenarsenaal aan te schaffen, heeft het mis. In principe mogen schutters maximaal vijf vuurwapens bezitten. Voor sommige sportschutters wordt een uitzondering gemaakt. Bijvoorbeeld voor de schutter die in een internationale wedstrijd niet kan concurreren met anderen, als hij niet over meer dan vijf wapens beschikt. Ook verzamelaars mogen meer dan vijf vuurwapens aanschaffen.

Eenmaal in het bezit van een wapen moet de eigenaar bepaalde regels navolgen. Zo moet hij elk jaar opnieuw een bijzonder verlof of jachtakte aanvragen. Daarnaast wordt de wapenbezitter nauwlettend in de gaten gehouden. ,,Elk jaar komt de politie, onaangekondigd, langs om de opbergplek van het wapen te controleren'', vertelt Hoogeveen van de KNSA. Bij de controles kijkt de politie of het wapen beantwoordt aan de omschrijving op het verlof of op de jachtakte. Daarnaast moeten het wapen en de munitie op de juiste wijze zijn opgeborgen, afzonderlijk van elkaar. Een vuurwapen mag in huis nooit geladen zijn; dat mag alleen op de schietbaan of in het jachtveld. Het mag niet zo zijn dat een inbreker, of een nieuwsgierige huisgenoot makkelijk toegang heeft tot een geladen vuurwapen.

Een wapenkluis is volgens veel kenners de beste oplossing om te voorkomen dat anderen dan de eigenaar bij het wapen kunnen komen. In Nederland zijn dergelijke kluizen echter niet wettelijk verplicht. Sportschutter Van Bakel is voorstander van een wapenkluis. ,,De wapenbezitter moet zijn eigen wapens beheren en bewaren, hier komt een stukje eigen verantwoordelijkheid om de hoek kijken. In de wet staat dat wapens deugdelijk en afgesloten moeten worden opgeborgen. Dit zijn ruime begrippen. In Duitsland zijn bezitters verplicht een kluis met een certificaat te hebben. Ik verwacht dat ze dat in Nederland ook zullen invoeren.''