CDA kiest voor conservatief gezicht

Dinsdag 20 mei houdt NRC Handelsblad in de oude vergaderzaal van de Tweede Kamer een debatwedstrijd onder nieuwe Kamerleden: het Parlementair Debattoernooi, met als inzet de Cicero-prijs. De wedstrijd is toegankelijk voor lezers, maar het aantal plaatsen is beperkt. Ter gelegenheid van deze serie korte debatten vroeg de redactie Opinie aan Willem Witteveen, auteur van het boek De retoriek in het recht, naar de stand van de politieke retoriek. Een aantal grootmeesters op dit gebied is uitgenodigd om, op schrift, een proeve van bekwaamheid te laten zien Femke Halsema en Hans Hillen zijn op deze uitnodiging ingegaan.

Van Agt weigerde te buigen, naar links of naar rechts. Balkenende kiest. Hij buigt niet naar links, hij kiest niet sociaal. Hij buigt naar rechts en kiest conservatief. Voor een links politicus is dit een voor de hand liggend verwijt, zult u denken. Verwijten beperken zich echter niet tot links. Zoals CDA-lid Gruiters uit Zeeland zegt: ,,Soms krijg ik de indruk dat het terugdringen van het begrotingstekort in de bijbel staat, maar dat is toch écht niet zo.'' De Zeeuwse Balkenende is doordrongen van het motto `geen cent te veel'. Zuinigheid is prachtig maar de maatregelen van Balkenende II zetten de solidariteit onder druk, en zijn – daardoor – een breuk met de sociale beloften van het CDA aan de eigen achterban.

Een andere voorganger van Balkenende, Abraham Kuyper, verwierf faam als gereformeerde voorman van de `kleine luyden'. Balkenende dreigt echter het contact te verliezen met de sociale verlangens van de gewone man. Wie kiest voor ontkoppeling van marktlonen en uitkeringen, doorbreekt in moeilijke tijden de solidariteit tussen arm en rijk. Wie kiest voor een kleiner ziekenfondspakket mét eigen risico doorbreekt de solidariteit tussen ziek en gezond.

Blijkbaar staan bij het landelijke CDA tussen droom en daad de wil te regeren én machtspolitieke bezwaren in de weg. In zijn verkiezingsprogramma pleit het CDA voor levensloopbeleid. De druk om te werken is met name voor gezinnen dikwijls te groot. Toch legt CDA-minister De Geus alleenstaande ouders in de bijstand een sollicitatieplicht op.

Keer op keer belooft CDA-voorzitter Van Bijsterveldt de achterban niet te bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking. Toch tekent Balkenende dezer dagen voor een kwart miljard euro minder hulp aan de armste landen.

Samen met Balkenende geeft staatssecretaris van milieu Pieter van Geel hoog op over rentmeesterschap. Maar de belofte van een solidaire en groene samenleving in 2030 is ook aan de eigen achterban niet te verkopen als de milieuschuld wordt vergeten. Hoe lang laat de CDA-achterban zich tevreden stellen met dooddoeners als: `het land moet geleid worden', `in barre tijden moet de broekriem aan', `eerst het zuur'.

Zelfs voor de meest overtuigde christen-democraat is vier jaar dan een lange tijd. Daar helpt geen ideologisch sausje meer aan. Verwijzingen naar de eigen verantwoordelijkheid van burgers, naar hun gemeenschapszin en verbanden, kunnen niet verhullen dat de verschillen tussen arm en rijk, ziek en gezond, jong en oud groter dreigen te worden. Gezin, school en vereniging hebben een belangrijke taak een solidaire en respectvolle samenleving te helpen vormgeven. Maar zij zijn niet bij machte om onsolidaire overheidsmaatregelen en de uitwassen van de vrije markt, zonder politieke steun, te corrigeren. Tweedeling laat zich niet repareren op het maatschappelijk middenveld of in de eigen kring, wist Kuyper al. Dus Balkenende, pas op! Straks lachen de échte conservatieven, sinds kort verenigd in de Edmund Burke Stichting, in hun vuistje.

Femke Halsema is lid van de Tweede Kamer en fractievoorzitter van GroenLinks.