VS wijzigen resolutie Irak niet vergaand

De Verenigde Staten hebben gisteren zeker 25 wijzigingen gepresenteerd in hun ontwerpresolutie over de opheffing van VN-sancties tegen Irak, maar daarmee niet de bezwaren van andere landen weggenomen.

Volgens niet-Amerikaanse VN-diplomaten hebben de VS geen ingrijpende wijzigingen doorgevoerd, al wijzen zij wel op de kennelijke bereidheid van Washington om te onderhandelen. De regering-Bush wil volgende week al een stemming over de resolutie, om zo snel mogelijk de VN-sancties op te heffen en de Iraakse olievoorraden te verkopen ten behoeve van de wederopbouw. Volgens andere landen moeten de echte onderhandelingen over de resolutie evenwel nog beginnen.

De VS geven de VN in het nieuwe ontwerp een iets grotere adviseursrol bij de wederopbouw van Irak, maar niet de leidende rol die andere leden van de VN-Veiligheidsraad willen. De tekst geeft de Irak-gezant van de VN een plaats in een internationaal adviesorgaan dat erop toeziet hoe de Amerikaans-Britse coalitie met de Iraakse olieopbrengsten omspringt en hij moet ook aan dit orgaan en aan de VN-Veiligheidsraad rapporteren; een aanpassing bedoeld om hem geen ondergeschikte van de VS te maken.

Deze VN-coördinator zal ,,intensief'' samenwerken met de Amerikaans-Britse coalitie bij de vorming van een nieuwe Iraakse regering. Maar hij krijgt nog steeds geen enkele beslissingsbevoegdheid, anders dan de Amerikanen en Britten die voor ten minste één jaar `het Gezag' vormen en grote zeggenschap houden over de Iraakse olieopbrengsten.

Om tegemoet te komen aan Russische en Franse zorgen zegt de nieuwe tekst dat Iraks buitenlandse schuld, geraamd op zeker 400 miljard dollar, moet worden geregeld via de daarvoor bestaande internationale `mechanismen' zoals de Club van Parijs, de groep van westerse crediteurenlanden die de schuldproblemen van armere landen bespreken. Rusland en Frankrijk hebben nog miljarden dollars tegoed van het oude Iraakse regime, en vrezen die mis te lopen.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Powell, gaf gisteren vanuit Sofia aan dat de VS ook bereid zouden zijn een opschorting in plaats van opheffing van de VN-sancties te overwegen. Dat klonk als een concessie aan Rusland en Frankrijk, die dit hebben voorgesteld, en was volgens diplomaten mogelijk ook bedoeld om het verzet tegen de Amerikaanse resolutie te peilen. Feit is dat onmiddellijk daarna het Witte Huis meedeelde dat er alleen sprake kan zijn van opheffing van de sancties, waarna ook Powell alleen nog opheffing als doel noemde.

The New York Times rapporteert vandaag een andere aanwijzing van grotere diplomatieke flexibiliteit in Washington wat betreft naoorlogs Irak. De krant meldt dat de regering-Bush lobbyt voor de aanstelling van de Hoge Commissaris voor de rechten van de mens van de VN, Sergio Vieira de Mello, als VN-gezant in Irak. De Braziliaan De Mello geldt in VN-kring als een van de beste `troubleshooters', die diplomatieke en bestuurlijke kwaliteiten verenigt en lastige missies in Cambodja, ex-Joegoslavië en Oost-Timor achter de rug heeft.

VN-veteraan De Mello die goed ligt bij president Bush en diens adviseurs, zou voor de VS acceptabel zijn als partner van de huidige Amerikaanse bestuurder in Irak, Paul Bremer. De Mello's benoeming zou de rol van de VN in Irak kunnen vergroten, aldus Amerikaanse functionarissen. VN-chef Annan moet over zo'n aanstelling beslissen. Maar volgens ingewijden zal hij dat niet doen voordat de VN-rol in Irak concreter is en de Veiligheidsraad akkoord is met het mandaat van de gezant.