Materiële iconen

Een flesopener van kangoeroepoot, barbie-pasta en bloedgroepencondooms. Om toekomstige archeologen een handje te helpen stelde uitgeverij Taschen een boekje samen met buitengewone voorwerpen.

,,Onze spullen verraden wie we werkelijk zijn en wie we willen zijn'', verordonneert het voorwoord van het zojuist verschenen fotoboekje Extra/ordinairy objects 1. Sterker nog: ,,Ze zijn de sleutels tot onze cultuur, nationale identiteit, politieke ideologie, religieuze gezindheid en seksuele neigingen.'' Om de `archeologen van de toekomst' van dienst te zijn verzamelde uitgeverij Taschen een kleine tweehonderd materiële iconen uit alle hoeken van de wereld.

In deze grabbelton is plaats voor het blik `Barbie, pasta shapes in tomato sauce' (jaaromzet 3,7 miljoen blikken), maar ook voor de gedroogde penisdolfijn die door Brazilianen wordt gebruikt als seksspeeltje en voor het genummerd VN-armbandje, dat Rwandese vluchtelingen om hun pols moeten dragen om de kampen voor noodhulp beheersbaar te houden.

De `buitengewone spullen' in het boekje geven wonderlijke doorkijkjes in de nationale culturen. Nederland wordt met twee items getypeerd: een fles en een penning. Heineken produceert voor de derde wereld een vierkante bierfles, de World Bottle. Nadat een arme sloeber de fles heeft leeggedronken kan hij die gebruiken als baksteen voor zijn huis, want niet voor niets heet een sloppenwijk in het Frans een bidonville.

Navraag leert dat de WoBo een idee is uit de jaren zestig dat nooit verder is gekomen dan de experimenteerfase. In 1965 is er weliswaar een proefwoning van zulke flessen gebouwd in Noordwijk, maar uiteindelijk schrok Heineken terug voor de beeldvorming. Waarschijnlijk zagen ze al krantenkoppen voor zich in de trant van: `Drink een dak boven je hoofd'.

Wel echt leverbaar is de penning van de Nederlandse Vereniging voor Vrijwillige Euthanasie met de tekst `Niet reanimeren'. Volgens de woordvoerder worden er enige honderden per jaar verkocht à raison van 37,50 euro (verguld) of 22,50 euro (zilver). De penning is overigens niet rechtsgeldig, hij dient alleen om ambulancepersoneel erop te wijzen dat de drager een niet-reanimeerverklaring heeft ondertekend en dat ze in zijn zakken moeten zoeken naar die pas.

Toekomstige archeologen moeten dus de nodige omzichtigheid betrachten bij de interpretatie van hun vondsten. Neem bijvoorbeeld de vier verschillende condooms die de Japanse firma Jex maakt voor de bloedgroepen A, B, O en AB. Volgens Japanners bepaalt je bloedgroep wat voor karakter je hebt en wat je seksuele verlangens zijn. Het dunne, roze condoom is bestemd voor mannen met bloedgroep A, want die zijn verlegen en serieus. Het rubber van de condooms voor bloedgroep O heeft een patroon van diamantjes, want O mannen zijn opgewekt en gepassioneerd. De ideale match is overigens de gepassioneerde O man met de verlegen A-vrouw.

Bijgelovige primitievelingen, die Japanners? De Amerikaanse natuurgeneeskundige Peter J. D'Adamo baseert een heel dieetsysteem op onze bloedgroepen, want dat zijn ,,de handtekeningen van onze voorouders op het onverwoestbare perkament van de geschiedenis''. In de Bloedgroepdieetgids, die ook in het Nederlands is uitgeven, legt hij ernstig uit dat mensen met bloedgroep O afstammen van de Cro-Magnon jagers en dat ze dus veel vlees moeten eten. En zo'n man wil vervolgens natuurlijk een leuk vegetarisch A-blaadje.

Opvallend afwezig in Extra/ordinairy objects 1 is een voorwerp uit Duitsland, het moederland van uitgeverij Taschen. Alvast een suggestie voor het tweede deel dat wordt voorbereid: een boek uit hun eigen reeks Icons. Zodat de cirkel van verwijzingen gesloten wordt.

`Extra/ordinary objects 1' Uitg. Taschen, 192 blz €6,99 ISBN 3-8228-2396-1