Hard gras

De Nederlandse tienjaars-rente op de obligatiemarkt is weer terug onder de 4 procent. De geldmarktrente van de Europese Centrale Bank staat op 2,5 procent. Goed nieuws, maar lang niet voor iedereen.

Dat de gedaalde waarde van de aandelenportefeuille van ING in de resultaten van de bankverzekeraar zou hakken, was te verwachten. Maar onder de winstdaling van ruim 85 procent die ING gisteren presenteerde schuilt een diepere malaise, die verzekeraars en pensioenfondsen hard raakt. De lage rente komt hen helemaal niet gelegen. Nu aandelen uit de gratie zijn, worden rente-inkomsten steeds belangrijker. Maar met een lage rentestand komen financiële bedrijven al snel in de knel tussen de rentevergoeding die zij hun klanten beloven, en de rente-inkomsten die zij zelf kunnen verdienen.

Vandaar dat vermogensbeheerders het afgelopen jaar de wereld hebben afgegraasd op zoek naar beleggingen met een hoge rente. Oost-Europese staatsobligaties bijvoorbeeld, die een rente gaven die vele procenten hoger was dan staatsobligaties thuis. Maar de markt strijkt alles glad. Als iedereen dergelijke effecten inkoopt, gaat de koers omhoog, en daalt de effectieve rente. Tot op het punt dat dit papier nauwelijks meer opbrengt dan de risicovrije obligaties van de Amerikaanse of Europese centrale overheid. Poolse of Hongaarse obligaties geven nu bijvoorbeeld nauwelijks meer rente dan Nederlandse.

Andere `emerging markets' dan? Neem de toonaangevende Chinese staatsobligatie die in 2011 wordt afgelost. De oorspronkelijke (coupon-) rente is 6,8 procent. Maar beleggers hebben het Chinese papier al zo groot ingekocht dat de effectieve rente nu nog maar 3,93 procent is – een half procentpunt minder dan nog maar een maand geleden. Op langlopende Zuid-Koreaanse obligaties krijgt een belegger nog maar 3,5 procent. Op Zuid-Afrikaanse 4,34 procent.

Hetzelfde geldt voor de markt in bedrijfsobligaties. Geheel tegen het idee in dat de kredietrisico's van het bedrijfsleven fors zijn toegenomen, hebben beleggers zich massaal op deze hoogrentende stukken gestort. Het gevolg: de verschillen tussen de effectieve rente die deze risicovolle obligaties geven en de rente die veilige Amerikaanse staatsobligaties geven zijn lager dan ze in jaren zijn geweest.

Het is een hard gelag. De beleggings-, verzekerings- en pensioensector komt op het punt dat er weinig nieuwe mogelijkheden meer zijn. Wie er vroeg bij was, heeft in elk geval de koerswinst op deze obligaties kunnen meepakken. Maar vanaf nu is de rentevergoeding, ook bij riskante effecten, laag. De risico's in de portefeuilles zijn alleen maar toegenomen. En het weiland van de wereld is bijna afgegraasd.