Dansen op oorlogsgraven

Het was zo'n armzalig idee uit de tijd dat sommige Amsterdamse bestuurders kritiek op allochtonen vergeleken met het vervolgen van joden in de Tweede Wereldoorlog. Eén onvertogen woord en het kon zo maar weer gebeuren. Dat moet het stadsdeel Zeeburg hebben bedoeld met het onzalige plan om de rapper Raymzter uit te nodigen ter opluistering van de Dodenherdenking met het liedje Kut-Marokkanen. Voor een dodenherdenking? Een scherpe, redelijk beheerste discussie in Rondom Tien.

Opwinding was er wel bij de dodenherdenking in Zeeburg, net als op andere plekken in Amsterdam. Sommige Marokkanen voetbalden met herdenkingskransen. Anderen liepen over de herdenkingssteen heen. Er werd door de twee minuten stilte heen gegild. Onder andere was te horen: ,,Ga terug naar Almere, vuile, witte jood.'' En de Amsterdamse bestuurders hadden nog zo gehoopt dat allochtonen met joden hand in hand op de bres zouden staan tegen het racisme en voor de multiculturele samenleving.

Dami, schrijver van Couscous met appelmoes, merkte op dat er ook zou zijn gegild als Jamaï was uitgenodigd. ,,Hoe haal je het in je hoofd een rapper uit te nodigen?'', vroeg hij zich af. Zeeburg-deelraadwethouder Hoek zweette op zijn antwoord: ,,Mijn beeld van het nummer van Raymtzer is veel meer het laten zien van trots van Marokkanen als ik het zo mag zeggen. En dat vind ik heel wel passen in de dodenherdenking die gaat over respect en vrijheid van bevolkingsgroepen en dan kan ik me veel voorstellen bij die keus. Als ik wil vernieuwen in een multiculturele stad, dan kijk je ook om je heen naar dit soort vernieuwingen.'' Maar Hoek gaf toe dat het ,,achteraf een te grote stap was geweest naar vernieuwing.''

Maar niemand uit het gezelschap was nieuwsgierig naar verdere experimenten. Een Marokkaanse Nederlander vond dat de dodenherdenking moest worden afgeschaft. Hij had daar op 4 mei gestaan met een Palestijnse vlag. Alsof dat iets had te maken met Nederlandse oorlogsdoden.

Onmiddellijk komt zo'n discussie dan op onderwijs. De school moet beter vertellen wat een dodenherdenking is. Dat zei burgemeester Cohen: ,,Maak volstrekt duidelijk waarom we dat herdenken en waarom dat zo belangrijk is geweest.''

Drie vmbo-leraren kwamen meteen in opstand. Het lag helemaal niet aan het onderwijs. Ze hadden al zo vaak uitgelegd in de klas wat vier en vijf mei betekenden. Volgens een leraar kregen islamitische leerlingen thuis, in de moskee en op de Arabische zender te horen dat joden slecht waren. Zijn moslim-leerlingen vertellen hem dat er helemaal geen zes miljoen joden zijn vermoord in de oorlog en dat ze dat zelf hebben verzonnen om ,,hún'' land in te pikken. Sinds wanneer is Palestina Neder-Marokkaans land? Het succes van islamistische politieke propaganda. ,,Als ik hoor `de joden moeten dood', waar zijn we dan in de klas mee bezig?'', vroeg de leraar zich af.

Het was een somber makende discussie. Er kwamen veel antisemitische uitspraken aan de orde, ook uit een preek van een Amsterdamse imam, maar geen enkele aanwezige moslim nam het op voor joden. Ze hadden de gedooghouding van de Arabisch-Europese Liga. Een moslimjongen zei dat de dodenherdenking niet verstoord had mogen worden, maar dat hij het wel kon begrijpen. Er werden dagelijks Palestijnen omgebracht en daar werd in de dodenherdenking geen aandacht aan besteed. ,,Ik denk dat dat een rol speelt'', zei hij.

,,Moeten ze om die reden de joden in Amsterdam aanpakken?'', vroeg presentator Cees Grimbergen die de discussie scherp leidde.

,,Eigenlijk niet'', antwoordde hij. ,,Maar het gebeurt wel.''

Zo'n scherpe discussie brengt nooit wat er voor het multiculturele slachtoffermodel in de plaats moet komen. Het ligt niet aan het onderwijs. Integendeel, het verstoren van de dodenherdenking is juist verzet tegen de inhoud van de lessen. Moet je zware straffen opleggen bij het schreeuwen of fluisteren tijdens de twee minuten? Moeten agenten op zo'n moment luidruchtige charges gaan uitvoeren? Wat moet je als groepen immigranten geen boodschap hebben aan hun nieuwe land?