VS: snel over sancties Irak stemmen

De Verenigde Staten willen volgende week hun ontwerpresolutie over de opheffing van VN-sancties tegen en wederopbouw van Irak in stemming brengen in de VN-Veiligheidsraad.

Daarom zullen de VS vandaag bij de VN een `aangepaste' ontwerptekst presenteren, die rekening houdt met de bezwaren van andere landen gisteren in de Veiligheidsraad. De huidige ontwerpresolutie stuit vooral op verzet van Rusland, Frankrijk, China en Duitsland, de vier landen die fel tegen de oorlog in Irak waren. Hun kritiek op de tekst richt zich op de vage rol van de VN bij de wederopbouw en de ruime bevoegdheden van de Amerikaans-Britse coalitie als `bezettende mogendheden', ook op het terrein van de Iraakse olieopbrengsten. Van een dreiging met een veto, zoals door Frankrijk en Rusland in maart, is geen sprake, alleen al om een volgende confrontatie te vermijden. Maar volgens VN-diplomaten ligt nieuw getouwtrek wel voor de hand.

De Amerikaanse VN-ambassadeur Negroponte zei gisteren dat ,,de sancties zo snel mogelijk moeten worden opgeheven'' en ,,in de loop van volgende week'' een stemming over de resolutie te verwachten. Deze haast wordt ingegeven door de noodzaak de Iraakse olievoorraden te verkopen ten behoeve van de wederopbouw. Maar volgens de Franse, Russische en Duitse VN-ambassadeurs moeten de echte onderhandelingen over de resolutie nog beginnen, wat een uitstel van stemming aannemelijk maakt. De Veiligheidsraad overlegde gisteren zes uur over de ontwerptekst, waarbij tientallen vragen aan de VS werden gesteld. De Chinese en Russische VN-ambassadeurs sprake na afloop van ,,veel zorgen'' en ,,een behoorlijk aantal'' onopgeloste kwesties.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Powell, kreeg gisteren in Moskou van de Russische president Poetin geen steun voor de resolutie. Rusland blijft hameren op de terugkeer van de VN-wapeninspecteurs naar Irak, waar de VS tegen zijn. Rusland wil ook garanties dat oude miljardencontracten van Moskou met Bagdad door een nieuwe Iraakse regering worden gerespecteerd. Powell zei na afloop dat er ,,enkele openstaande zaken'' zijn. Vandaag zei Powell dat de VS bereid zijn het Russische en Franse idee te onderzoeken om voorlopig eerst de sancties op te schorten.

Veel landen willen een grote politieke rol voor de VN in Irak, net zoals in Afghanistan, waarvoor de VN eind 2001 tijdens een conferentie in Bonn een interim-regering formeerden. Na de sussende Amerikaanse retoriek van de afgelopen weken over een ,,belangrijke'' rol van de VN in Irak en de ondergeschikte rol voor de VN in de ontwerpresolutie, klonk VN-ambassadeur Negroponte gisteren iets toegeeflijker jegens de VN: ,,We zien een rol bij het vooruithelpen van het politieke proces.'' De speciale Irak-gezant van VN-chef Annan zou ,,een zeer, zeer belangrijke rol'' kunnen spelen, zei Negroponte. Andere landen willen dit nu concreet gemaakt zien.

Een ander kritiekpunt is dat de Amerikaans-Britse coalitie grote zeggenschap krijgt over de Iraakse olieopbrengsten, waarbij het voorgestelde toezichthoudende internationale orgaan geen echte macht heeft. Een ander gevoelig punt blijft het legitimeren van de Amerikaans-Britse `bezetters' als `Het Gezag' voor ten minste één jaar.