Twee weken in Duinrell met de AIVD

De veiligheidsdienst AIVD is betrokken bij het strafrechtelijk onderzoek naar moslimextremisme in Nederland. Voor de rechtbank vertelde verdachte Hassan hoe.

Hassan el-F. is zenuwachtig. Héél zenuwachtig. ,,Probeert u gewoon rustig te spreken'', zegt officier van justitie J. Valente. ,,Wilt u een glaasje water?''

Hassan el-F. is een van de verdachten in het Rotterdamse proces tegen twaalf vermeende moslimextremisten die zich zouden hebben beziggehouden met het rekruteren van strijders voor de jihad. Maar nu zit hij achter de tafel voor getuigen, vlak voor rechtbankvoorzitter Van Klaveren. Hassan heeft een vreemd verhaal, over hoe hij twee weken lang werd ondervraagd door de Nederlandse Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD). Maar Hassan is ook bang. Sinds zijn besprekingen met de muhabarat (geheime politie) zit hij in een moeilijke, ,,hele moeilijke'' situatie.

Wat hij precies met de AIVD heeft besproken, wil hij niet vertellen: ,,Geheim is geheim.'' Het had te maken met de jihad, en met Al-Qaeda. Hassan werkte mee, zegt hij, maar werd in april van het vorige jaar toch door de politie opgepakt. De verklaringen die hij daarna tegenover de politie aflegde, weigerde hij te ondertekenen. ,,Ik ben niet dom'', zegt hij tegen de rechtbank. ,,Ik vertrouw niemand meer.''

In het strafdossier tegen de twaalf verdachten komt Hassan naar voren als drugskoerier. Drie keer in totaal reed hij in opdracht van medeverdachte Amar O. naar Italië. Het geld dat daarmee verdiend werd, was bestemd voor de jihad, zo verklaarde Hassan tegen de politie. Bij het derde transport besloot Hassan voor zich zichzelf te beginnen. Hij drukte de drugs achterover, verkocht de aan hem geleende Seat Toledo. Maar toen had Hassan een probleem: de `organisatie' van Amar O., aldus het strafdossier, besloot hem uit de weg te ruimen en vaardigde een `fatwa' tegen hem uit. Hassan, in paniek nu, besloot zich vrijwillig bij de politie in Utrecht te melden. Dat gebeurde, zo vertelde hij gisteren voor de rechtbank, nadat hij via de zoon van zijn zus in contact was gekomen met ene `Freek' van de muhabarat.

Van het politiebureau werd hij naar bungalowpark Duinrell in Wassenaar gereden. Daar zat hij minstens twee weken, zei Hassan gisteren. ,,Ze zeiden dat het voor mij gevaarlijk was om naar buiten te gaan.'' Freek gaf hem af en toe geld. Ze voerden gesprekken. Hassan kreeg foto's te zien en identificeerde enkele mensen.

Maar over wat er precies met Freek is besproken, wil Hassan niet meer kwijt dan dat het te maken heeft met ,,terroristen''. Eind april is hij door de AIVD teruggereden naar de parkeerplaats van het vliegveld van Rotterdam. Daarna, zegt Hassan, is hij pas echt bang geworden. ,,Door de muhabarat ben ik in de problemen gekomen.''

Het is niet de eerste keer dat agent `Freek' opduikt in het strafdossier rond de Al-Fourqaan moskee in Eindhoven. Verdachte Mohammed R. kreeg bezoek van een `Frederik' toen hij in de vreemdelingenbewaring zat. En ook verdachte Taher B. heeft gewag gemaakt van gesprekken met de AIVD. Alle twaalf verdachten werden door de politie opgepakt nadat de inlichtingendienst hen via een `ambtsbericht' had aangewezen als mogelijke terrorist. Pas daarna kon het eigenlijke onderzoek van het rechercheteam beginnen.

De AIVD volgde dit onderzoek op de voet, zo werd deze week duidelijk. Delen van het strafdossier werden regelmatig opgehaald door de agenten van de dienst. De AIVD verstrekte ook aanvullende informatie, bijvoorbeeld in augustus vorig jaar, als de recherche vraagt om foto's van de mensen die ze moeten arresteren. Maar dit betekent niet dat de volgens de wet strikt gescheiden taken en bevoegdheden van de AIVD en de politie door elkaar liepen, zo zei plaatsvervangend hoofd van de geheime dienst Theo Bot gisteren tijdens zijn verhoor.

De extra gegevens die de AIVD verstrekte, waren al in bezit van de dienst en werden niet op verzoek van het openbaar ministerie verzameld. De suggestie dat `black spots' in het politie-onderzoek werden ingevuld met informatie die via de bijzondere bevoegheden van de AIVD waren verkregen, wees Bot van de hand. ,,Zo werkt het niet. De officier van justitie kan ons niet om een boodschap sturen.''

Maar de politie kon zo wel laten zien wat er nog aan het onderzoek schortte. Deze week werd duidelijk dat het rechercheteam medewerkers ten minste tweemaal hebben gebriefd over de voortgang van het onderzoek. Tijdens die bijeenkomsten maakte de AIVD aantekeningen, maar werd er níet overlegd, zo benadrukte teamleider Meijer tijdens zijn verhoor. Dat hoefde ook niet, zei advocate C. Zuur, die de situatie vergeleek met een student die op bezoek gaat bij zijn ouders. ,,Je durft niet te vragen om geld. Dus vertel je hoeveel moeite je hebt om rond te komen.''