Tribunaal buigt zich weer over Srebrenica

Drie Bosnische Serviërs die nu terecht staan inzake Srebrenica, hebben volgens de aanklager duizenden moslims ,,als beesten'' vermoord.

Het proces moet eigenlijk nog beginnen, maar openbaar aanklager Peter McCloskey gedroeg zich gisteren in de rechtszaal alsof zaak IT-02-60 al is gewonnen. ,,Ik heb geen enkele twijfel'', zei hij tegen de rechters van het Joegoslavië-tribunaal, ,,dat u alle verdachten volledig schuldig zult verklaren.'' En daarbij keek McCloskey licht triomfantelijk naar de verdachten, de Bosnische Serviërs Vidoje Blagojevic (53), Dragan Obrenovic (40) en Dragan Jokic (45).

In de aanklacht van het derde Srebrenicaproces worden vier namen gemeld, dus ging iedereen ervan uit dat in de beklaagdenbank ook nog een vierde verdachte, Momir Nikolic (48), zou komen te zitten. Maar vlak voordat het proces zou beginnen, bekende de Bosnisch-Servische commandant schuld aan de massamoord in Srebrenica in ruil voor strafvermindering. Nikolic wordt zo een van belangrijkste getuigen. Zijn verklaring bewijst, betoogde McCloskey, dat de Serviërs na de val van Srebrenica maar één ding van plan waren: ,,alle moslims moesten dood''.

Nikolic was samen met Blagojevic, Obrenovic en Jokic aangeklaagd voor zijn rol in de massamoord in Srebrenica waarbij in juli 1995 ruim zevenduizend moslims zijn vermoord nadat de Serviërs de enclave hadden veroverd. ,,De meesten liggen nog steeds in massagraven, of hun beenderen liggen verspreid in de bossen'', zei McCloskey gisteren. Volgens hem zijn inmiddels meer dan drieduizend lijken opgegraven. De massaslachting van Srebrenica omschreef de aanklager als een ,,schande voor de mensheid''.

De verdachten Blagojevic en Obrenovic noemde McCloskey, samen met generaal Radislav Krstic en opperbevelhebber Ratko Mladic, als ,,de hoofdverantwoordelijken voor Srebrenica''. Mladic is nog voorvluchtig, maar zijn tweede man, Kristic, is al door het VN-hof berecht. Kristic zei tijdens zijn proces dat hij op het beslissende moment door legerleider Mladic naar de achtergrond was geschoven. De massaslachting zelf ontkende hij niet. Twee jaar geleden veroordeelde het tribunaal Kristic tot 46 jaar cel wegens volkerenmoord. Krstic en ook de aanklagers zijn in hoger beroep gegaan.

Het eerste Srebrenica-proces voor het tribunaal was dat van Drazen Erdemovic, een Bosnische Kroaat die als soldaat meevocht met de Bosnische Serviërs. Hij werd naar eigen zeggen gedwongen mee te doen aan de executies en heeft tientallen moslims doodgeschoten. Erdemovic bekende schuld, toonde berouw, werkte mee aan het Srebrenica-onderzoek en heeft zijn vijf jaar cel al uitgezeten.

In `Srebrenica III' houden de drie verdachten vol onschuldig te zijn. De officieren waren allen ondergeschikten van Krstic en maakten deel uit van het Bosnisch-Servische Drina-Korps. Toen gisteren in de rechtszaal van het VN-hof een paar keer de naam van een ander lid van het Drina-Korps, Nikolic, viel, schoven de verdachten ongemakkelijk op hun stoel en keken elkaar even aan. Voor de onderzoekers van het tribunaal, die inmiddels zeven jaar onderzoek hebben gedaan naar Srebrenica, was zijn bekentenis een doorbraak – voor de Drina-militairen hoogverraad.

In het Bosnisch-Servische leger stond Nikolic bekend als een stipte, door haat gedreven uitvoerder van legerorders. Tijdens de oorlog in Bosnië (1992-1995) werd hij door vriend en vijand gevreesd om zijn meedogenloze discipline en tucht. Nu is hij de kroongetuige van McCloskey in het derde Srebrenica-proces. ,,Peter zou hem het liefst in een kluis willen doen'', weet een medewerker van de aanklager. ,,Met zulke getuigen weet je zeker dat je je zaak wint.''