Kleurloos, links, met feodale trekjes

De man die bijna niemand kent, heeft gewonnen van de politicus die haast niemand mag. De 53-jarige Nestor Kirchner, `president' van Patagonië, gouverneur van de provincie Santa Cruz met 200.000 inwoners en tien keer zoveel schapen, is afgelopen nacht automatisch de president geworden van de 36 miljoen Argentijnen.

Zijn enige tegenstander in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen die zondag zou worden gehouden, de 72-jarige Carlos Menem, maakte gisteravond bekend dat hij zijn reputatie van de politicus die nooit verkiezingen verliest, niet in gevaar wil brengen. Aangezien peilingen overduidelijk te kennen gaven dat ten minste zestig procent van de Argentijnen nooit op de omstreden voormalige president (1989 – 1999) zou stemmen, heeft hij de handdoek in de ring geworpen. De bluffer Menem, die met 24 procent van de stemmen als sterkste uit de strijd kwam in de eerste ronde en aankondigde dat de tweede ronde slechts ,,een formaliteit'' zou zijn, heeft zich volgens Kirchner (22 procent) een ,,lafaard'' getoond door zich af te melden. Kirchner noemde Menem gisteren ,,zielig''.

De nieuwe president is een vrij kleurloze, linkse en voor veel Argentijnen vooral onbekende politicus. Hij wordt de opvolger van interim-president Duhalde die anderhalf jaar geleden – na ernstige sociale onlusten waarbij zo'n dertig mensen om het leven kwamen – als een soort bewindvoerder werd aangesteld. Nadat twee andere kandidaten uit de Peronistische partij Duhalde hadden laten weten geen ambitie te hebben om president te worden, was Kirchner ook de kandidaat die de steun genoot van de huidige Argentijnse president.

De Argentijnse verkiezingen werden gedomineerd door venijnige ruzies binnen de traditioneel machtigste Peronistische partij. Veel energie werd besteed om te voorkomen dat oud-president Menem, die de rechtervleugel van de Peronisten vertegenwoordigt, zou winnen.

De voormalige advocaat Kirchner heeft zich in zijn campagne geprofileerd als de schone kandidaat tegenover de door hem als totaal corrupt afgeschilderde Menem. Het is een kwalificatie van relatieve betekenis, want ook het cv van Kirchner kent een aantal beduimelde bladzijden.

In zijn voordeel spreekt dat het de provincie Santa Cruz – waarvan hij al twaalf jaar gouverneur is – economisch gezien voor de wind gaat. De werkloosheid is er slechts drie procent. Een stuk lager dan in de rest van het land dat de zwaarste economische crisis uit zijn bestaan doormaakt met een werkloosheid van meer dan dertig procent.

Maar volgens zijn tegenstanders is het knap moeilijk om het in Santa Cruz, bijna drieduizend kilometer zuidelijk van hoofdstad Buenos Aires, slecht te doen. Bijna de helft van de beroepsbevolking heeft een baan als ambtenaar. De provincie verdient veel geld aan de winning van olie. De privatisering van de oliemaatschappij heeft de deelstaat zo'n miljard dollar opgeleverd. Dat geld is ongeveer voor de helft op een nogal onduidelijke manier ondergebracht bij banken in het financieel veilige Europa.

Kirchner heeft bovendien een aantal van dezelfde feodale eigenschappen die Menem in zijn tienjarige ambtstermijn als president berucht maakten. Ook Kirchner veranderde de juridische spelregels om het mogelijk te maken dat hij als politiek leider onbeperkt kon worden herkozen. Ook hij benoemde extra, bevriende rechters in het hoogste gerechtshof in zijn ambtsgebied om zich bij juridische problemen verzekerd te weten van een automatische meerderheid. Onwelgevallige aanklagers moesten vertrekken.

,,Ik kom uit de kerk'', zei Kirchner vorige maand op een bijeenkomst met de internationale pers, in een verwijzing naar zijn achternaam. Hij is de zoon van een Zwitserse vader en een Chileense moeder. De echtgenote met wie hij al 28 jaar is getrouwd, Christina Fernández, is ook een succesvol politicus. Zij is senator en geldt als Kirchners belangrijkste adviseur. Ze hebben samen twee volwassen kinderen.

De nieuwe president heeft zich tijdens zijn campagne zeer kritisch uitgelaten over de Verenigde Staten. Als een soort voorschotje op zijn aanstaande nieuwe positie werd Kirchner het afgelopen weekeinde ontvangen door zijn geestverwanten, de socialistische presidenten Lagos van Chili en Lula van Brazilië. Ook zij wilden vooral duidelijk maken dat ze in ieder geval niet wilden dat Menem zou terugkeren als president.

Duhalde zal zijn ambt op 25 mei officieel overdragen.