Bij ruiming van hobbydieren zijn handboeien paraat

Hobbydierhouders verzetten zich met hand en tand tegen het ruimen van hun dieren wegens de vogelpest. Virologen vinden het onnodig leed, maar het ministerie niet.

Niemand verzette zich zo fel tegen het ruimen van hobbykippen als Marga Veld uit Echteld, en nergens liep het ruimen ook zo uit de hand. Dinsdagochtend stond een ruimingsploeg van de RVV voor de deur, vergezeld van politie. Veld deed open, maar weigerde de ruimers binnen te laten, een bezwaarschrift in de hand. De deur werd met een koevoet opengebroken, vertelt ze. ,,Ik werd tegen de grond geduwd en met geweld in de handboeien gewerkt.'' De kippen, die in de badkamer zaten, werden afgevoerd.

Ook de beesten van Erna en Jurjen Oosterbaan uit Hoevelaken moesten er gisteren aan geloven. Jurjen wilde de RVV'ers nog een verklaring voorlezen, waarin stond dat ze persoonlijk aansprakelijk kunnen worden gesteld voor wederrechtelijk handelen, maar ze liepen recht op het hok van de ganzen en de kippen af. Oosterbaan bood geen verdere weerstand, want de meegekomen agenten hadden de handboeien zichtbaar paraat. Binnen korte tijd waren alle dieren met een spuitje gedood. Een kip wist te ontsnappen. ,,We hopen dat hij in veiligheid is'', zegt Erna Oosterbaan.

Mr. B. van der Goen, advocaat van de familie Oosterbaan en woordvoerder van de Belangenvereniging voor Hobbydierhouders, zet de juridische strijd tegen de ruimingen voort. Dat het echtpaar Oosterbaan vorige week een kort geding tegen het ministerie van Landbouw verloor, ontmoedigt hem niet. ,,Desnoods procedeer ik door tot aan het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.'' Ook zijn cliënten willen ,,doorvechten tegen de staatsterreur''. ,,We krijgen zoveel trieste e-mails binnen van mensen, velen zijn er echt kapot van, een enkeling denkt zelfs aan zelfmoord. We vinden dat we ook voor hen moeten doorgaan.'' Doel is het afdwingen van een aparte status voor hobbydieren.

Het ruimen van hobbydieren is ook onder virologen omstreden. ,,Ik ken eigenlijk geen enkele deskundige die het nut van het doden van hobbydieren wél inziet'', zegt Arjan Stegeman, hoogleraar epidemiologie in Utrecht. Hij is lid van het `epidemiologenoverleg' dat het ministerie van Landbouw adviseert bij de bestrijding van de vogelpest. De commissie is al enige tijd niet meer bijeen geweest, wat Stegeman verwondert, maar hij heeft er wel een verklaring voor. ,,De adviezen van de epidemiologen en het beleid van Landbouw kwamen niet meer overeen.''

Stegeman beschouwt het ruimen van de hobbydieren als ,,zinloos''. ,,De laatste uitbraak in de Gelderse Vallei dateert van meer dan een maand geleden en alle pluimveebedrijven zijn inmiddels leeg. Alle dieren die nu gezond zijn, blijven dat ook, want anders hadden ze allang ziekteverschijnselen vertoond. Waarom moeten gezonde dieren afgemaakt worden?'' Dat wilde vogels, die vrij rondvliegen, ongemoeid worden gelaten, maakt het volgens hem voor de hobbydierhouders nog onbegrijpelijker.

Maar volgens Landbouw zijn de ruimingen noodzakelijk. Een woordvoerder wijst op twee besmettingen bij hobbydierhouders, vorige week nog, in Brabant en Limburg. ,,Bovendien bestaat nog altijd de kans dat hobbydieren ziek worden door besmette mest op pluimveebedrijven. Het virus blijft daarin nog geruime tijd actief.'' Het is volgens het ministerie niet onwaarschijnlijk dat hobbydierhouders zich op het erf van een besmet pluimveebedrijf begeven en vervolgens kippenmest op hun vuile schoenen mee naar huis brengen, want ,,mensen gaan bij elkaar op bezoek''.

Als de hobbykippen ziek zijn, kunnen ze op hun beurt andere dieren aansteken, zo redeneert het ministerie. Stegeman vindt dit uiterst onwaarschijnlijk. ,,Hobbydieren leven in veel te kleine aantallen om een serieuze bedreiging te vormen. Ze stoten daarvoor niet genoeg virus uit, ze kunnen hooguit zelf ziek worden.''

Als het ruimen van de hobbydieren tegelijk was gebeurd met het ruimen van de commerciële pluimveebedrijven, was het iets anders geweest, zegt Stegeman. ,,Dan hadden de meeste hobbydierhouders er nog vrede mee kunnen hebben. Maar nu begrijpen maar heel weinig mensen nog waarom hun dieren geruimd moeten worden.'' Dat wilde vogels ongemoeid worden gelaten, maakt het voor hen nog onbegrijpelijker. ,,Wellicht is er een juridisch argument dat een gebied helemaal leeggeruimd worden'', zegt hij, maar ik zie niet in waarom je niet op zo'n beslissing kan terugkomen.''

Het ministerie zegt te willen voorkomen dat bij de herstart van de pluimveebedrijven nog virusdeeltjes ,,rondwaren in de omgeving'', met als gevaar dat opnieuw bedrijven geruimd moeten worden. Alle hobbyvogels moeten daarom afgemaakt, met uitzondering van zeer zeldzame soorten.

Het ruimen in de Gelderse Vallei is inmiddels zo goed als afgerond. Bij 11.000 adressen zijn gemiddeld tien dieren opgehaald. Landbouw hoopt dat eind mei alle hobbydieren zijn afgemaakt.