`U wordt plunderaar genoemd'

Op economisch gebied wil het maar niet lukken met de publieke nieuwsrubrieken. Ze blijven maagdelijke groentjes. Vandaar dat topmannen daar in de gouden jaren negentig welkom waren om voor Nederlandse aandeelhouders hun mega-aankopen uit de doeken te doen. In de studio trof zo'n geweldige topman dan een geweldige presentator aan en zo waren de succesrijken ook nog eens leuk onder elkaar. Misschien zat er nog een presentatie-schnabbel aan vast voor een bedrijfscongres.

Maar nu is de sfeer omgeslagen. Iedereen heeft verloren, op bedrijfscongressen wordt bezuinigd en de vragen in de studio worden kritischer. De kijker die overdag op zijn werk de lease-auto moest inleveren of zelfs ontslagen is, ziet 's avonds al wekenlang in mooie staatjes en optellingen de inkomens van topmannen – mannen inderdaad – steeds sneller stijgen. Hoog op de bedrijfs-Olympus gelden economische wetten niet. In de gewone werknemerswereld maakt de economische malaise het steeds gemakkelijker om voor lage startbedragen goede mensen te krijgen, maar hoog daarboven wordt het kennelijk moeilijker. Dat is al te ingewikkeld voor Netwerk. En vandaar dat Anthony Burgmans, topman van Unilever, zich hoopvol aanbood voor een interview om uit te leggen waarom hij per jaar 4,3 miljoen moet verdienen. Dankzij de onwetendheid aan de andere kant zou hij er zich wel weer doorheen bluffen. Maar dan had hij buiten de vormgeving gerekend. Netwerk weet misschien niets van economie, maar is heel goed in het suggestief combineren van beeld in geluid. Karel van de Graaf legde eerst uit dat geen enkele topman verantwoording wil afleggen, alleen Anthony Burgmans. En dan opent de reportage met een onheilspellende gongslag, gevolgd door een versnellend ritme. Close-up in beeld komt zijn lachende gezicht, eerst helder dan vaag, alsof hij zo'n oplichter is die met de geheime camera op heterdaad is betrapt. Even later zien we alleen nog maar zijn zwaar omwalde oog. Verder zal het interview grotendeels close-up blijven. Tijdens het gesprek blijft zijn mond lachen, maar uit zijn ogen spreekt bitterheid. Hij voelt de hitte van de cameralampen. Bij dergelijke beelden verwacht je als commentaar: ,,Anthony Burgmans, spin in het cocaïne-web'' of ,,Anthony Burgmans, de grote man achter de wapenleveranties aan Saddam Hussein''. Op de achtergrond hoor ik slechts: ,,Anthony Burgmans, voorzitter van de raad van bestuur van Unilever, een beursgenoteerde onderneming, om precies te zijn het grootste bedrijf in levensmiddelen ter wereld. Anthony Burgmans krijgt voor zijn werk... 4,3 miljoen euro per jaar.'' Het bedrag wordt voor de tweede keer genoemd en zal vaak worden herhaald met optellingen en al. En dan komt het eerste citaat van Burgmans op licht geaffecteerde Bommel-toon: ,,Ik eh.. ik schaam me nergens voor.''

In het interview mag hij reageren op wat Netwerk zoal heeft bedacht. Burgmans ,,beleeft weinig plezier aan de commotie rond de salarissen. Zakkenvuller is hij genoemd, grote graaier en plunderaar'', gaat onder onheilspellende klanken de stem van Van de Graaf voort. Door wie werd hij plunderaar genoemd? Door Van de Graaf? Burgmans reageert: ,,Het is niet alleen maar graaien. Het is ook hard werken en betaald worden naar internationale maatstaven. Dat is de andere kant van de zaak.''

,,Het is niet alleen maar graaien en plunderen, dus het is wel een beetje graaien en plunderen'', reageert de interviewer. En zo hakketakt het gesprek heen en weer. Burgmans blijft bij zijn stelling dat je veel moet betalen ,,als je een topteam moet hebben en anders krijg je een B-team''. Hij hoeft er geen enkel bewijs voor aan te dragen. Netwerk heeft geen idee van goed betaalde topmensen die bedrijven naar de maan hielpen versus matig betaalde directeuren die het fantastisch deden. Ook het slechte toezicht van Nederlandse commissarissen had ter sprake kunnen komen. Maar Netwerk zoekt het in de propagandistische herhaling, ,,4,3 miljoen euro, vier miljoen driehonderd en vier en vijftig duizend euro'', ,,een stijging van 19 procent'', ,,111 maal van wat de modale Unilever-werknemer verdient''. En zo wordt door Netwerk uit onwetendheid een topman in de grond geheid zoals hij drie jaar geleden uit onwetendheid de hemel in zou zijn geprezen. Nutteloze gesprekken. Netwerk zou een van die economische experts moeten aannemen die uit de boom zijn gevallen. Nu zijn ze goedkoop.