Een requiem voor de western

De liefde van filmmakers Peter Delpeut en Mart Dominicus voor westerns bloeide op toen zij als kind keken naar de serie Rawhide. Jaren later gebruiken ze de titelsong van Frankie Laine in hun hommage aan het genre: Go West, Young Man!

Velen hadden gehoopt op een scherpe analyse van het genre aan de hand van evocatieve filmfragmenten. Zo'n film wilden Delpeut en Dominicus echter niet maken. Veeleer is Go West een requiem voor de western geworden die melancholisch stemt. De western zal niet meer terugkomen, de last frontier-thematiek leeft weliswaar voort in de sciencefiction film, maar desinteresse van Hollywood en vele ironische postmoderne parodieën op het genre hebben een honderdjarige traditie om zeep geholpen. Wat er nog rest is te zien in Go West. Naast filmmakers betonen Delpeut en Dominicus zich dan ook vooral filmende archeologen. Als ze de locatie van Shane (George Stevens, 1953) terugvinden, filmen ze liefdevol welke relikwieën uit die film er nog verscholen liggen tussen het dorre gras.

In het westen van Amerika blijkt het Wilde Westen nog voort te leven, getuige de bezoekjes aan een zadelmaker en lassomakerij. Maar de opnames gemaakt in de saloons zijn ontluisterend. Er lopen mensen rond op cowboylaarzen, in denim en met mooie Stetsons op het hoofd, maar achter deze uiterlijkheden – de iconografie van het genre – zit geen ziel meer. Het Wilde Westen is verworden tot toeristische attractie. Dat blijkt ook uit het bezoek aan de beroemde rotsformatie in Monument Valley, inmiddels omgedoopt tot John Ford Point. De vele internationale toeristen fotograferen de imposante rotsen, maar westerns waarin dit landschap een rol als personage speelt worden volgens scenarist/regisseur John Milius niet meer gemaakt omdat `de managers in Hollywood geen band meer met het land voelen'.

Zo blijft er van het `land van de cowboyfilm' weinig meer over dan de verhalen van Annie Proulx uit haar bundel Close Range: Wyoming Stories, een handjevol echte cowboys en de herinnering van de geïnterviewden aan betere tijden. Zelfs de mythe van Billy the Kid (zoals vastgelegd in Peckinpah's Pat Garrett and Billy the Kid, 1973) is ingeruild voor de historische feiten. Wat echter nooit zal verdwijnen is het allesbepalende, nietsontziende landschap, dat eigenlijk niet op film is vast te leggen.

Go West, Young Man! Een reis door het land van de cowboyfilm. Regie: Peter Delpeut en Mart Dominicus. In: Filmmuseum Cinerama, Amsterdam; Haags Filmhuis; Lux, Nijmegen.