Patiënt mag zorg in buitenland halen

Patiënten in de Europese Unie hebben geen voorafgaande toestemming van hun ziekenfonds nodig voor een eenvoudige medische behandeling (zonder ziekenhuisopname) in een ander land dan hun thuisland.

Dat is de strekking van het arrest dat het Europese Hof van Justitie in Luxemburg vanmorgen heeft gewezen in twee zaken van Nederlandse patiënten. Het arrest wordt van belang geacht voor de bewegingsvrijheid van patiënten bij eenvoudige medische behandelingen (buiten het ziekenhuis).

Het arrest betekent dat patiënten gemakkelijker over de grens kunnen omzien naar eenvoudige medische zorg op kosten van hun ziekenfonds. Daarbij valt onder andere te denken aan medische zorg van huisartsen, fysiotherapeuten en tandartsen.

Nederland en de Nederlandse ziekenfondsen hebben zich steeds verzet tegen meer bewegingsvrijheid voor patiënten om over de grens medische zorg te zoeken, al werden onder druk van wachtlijsten wel contracten gesloten met buitenlandse ziekenhuizen voor behandeling van Nederlandse patiënten. Het ministerie van Volksgezondheid wilde vanmorgen nog niet reageren op het arrest.

Tot dusver krijgen patiënten eenvoudige medische zorg in een ander EU-land alleen vergoed als zij voor zo'n behandeling van hun ziekenfonds voorafgaande toestemming hebben gekregen. Maar volgens het Hof is deze toestemmingseis bij extramurale zorg onrechtmatig, omdat zij in strijd is met het vrije verkeer van diensten binnen de Europese Unie.

Ziekenfondsen mogen, aldus het Hof, wel een maximum stellen aan vergoedingen van extramurale zorg in het buitenland, en ze mogen bij bezoek aan een buitenlandse specialist ook een doorverwijzing van de `eigen' huisarts verlangen. De raadsman van de betrokken ziekenfondsen, mr.J.K. de Pree, beklemtoonde vanmorgen in een eerste reactie het belang van deze beperkingen.

Niet alleen Nederland hanteert een eis van voorafgaande toestemming voor medische zorg in het buitenland. In Denemarken, Duitsland, Groot-Brittannië, Ierland, Italië, Spanje en Zweden bestaan vergelijkbare regelingen. De betekenis van het arrest van het Luxemburgse Hof reikt dan ook verder dan het Nederlandse stelsel.

Eerder (in 2001) bepaalde het Hof dat de eis van voorafgaande toestemming wel is te billijken als het gaat om ziekenhuisopname in een ander EU-land. Daarbij zijn volgens het Hof zulke grote risico's voor de nationale zorgstelsels (financieel, planning, kwaliteit) in het geding, dat het vrije verkeer van diensten wel mag worden belemmerd door voorafgaand toestemming te eisen.

De Nederlandse staat noch de ziekenfondsen hebben, aldus het Hof, aannemelijk gemaakt dat het Nederlandse zorgstelsel grote risico's loopt als patiënten in het buitenland mogen shoppen voor eenvoudige medische zorg op kosten van hun ziekenfonds.

ACHTERGROND: pagina 4