`Hoe ouder, hoe aardiger'

Wie dacht dat oudere mensen per definitie chagrijnig zijn, kan zich vergissen. Een Amerikaans onderzoek aan de Universiteit van Californië in Berkeley concludeert dat onze persoonlijkheid verandert naarmate we ouder worden. In de meeste gevallen betreft het een verandering ten goede.

De bevindingen zijn gebaseerd op een enquête onder ruim 130.000 Canadezen en Amerikanen tussen 21 en 60 jaar, en suggereert dat mensen niet alleen vriendelijker worden met de jaren, maar ook meer georganiseerd en gedisciplineerd. Die laatste twee eigenschappen komen vooral aan de oppervlakte vanaf het twintigste levensjaar. Vriendelijker en behulpzamer worden we pas wanneer de leeftijd van dertig is overschreden. ,,De grootste omwenteling valt dus samen met de momenten waarop we meer verantwoordelijkheden moeten nemen op het werk en in het gezin'', verklaart onderzoeker Sanjay Srivastava. ,,Hoe ouder mensen worden, hoe verantwoordelijker ze worden en hoe beter ze zich aan afspraken houden.'' Het onderzoek gaat daarmee in tegen de conventionele conclusie uit eerdere studies dat persoonlijkheidskenmerken grotendeels ongewijzigd blijven vanaf het dertigste levensjaar.

Dr. B. de Raad, specialist differentiële psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, betwist de resultaten niet, maar noemt ze tendentieus en voorbarig. ,,Ik kan er inkomen dat onze persoonlijkheid ook na ons dertigste nog verandert, maar zie niet in hoe het onderzoek ook kan aangeven in welke richting dat gebeurt. Is iemand die zichzelf vriendelijk noemt, ook een beter persoon? Of geeft de ondervraagde daarmee juist aan weinig kritisch en meer toegeeflijk te zijn? Omgekeerd hoeft introversie, die de onderzoekers vooral bij oudere vrouwen zien, niet op een slechte persoonlijkheid te wijzen.''

Srivastavac kan zich vinden in die kritiek. Hij wijst op mogelijke culturele verschillen tussen de VS en Canada enerzijds en Nederland anderzijds. ,,Bij ons bestaat er weinig twijfel over dat mensen die zichzelf als vriendelijker bestempelen, ook een betere persoonlijkheid hebben. Bovendien wees eerder onderzoek uit dat zulke mensen ook betere werk- en privépartners zijn en langer leven. Het is goed mogelijk dat dat ook zo is in andere landen.'' De vragenlijst die aan de deelnemers werd voorgelegd, is al vertaald in het Spaans. ,,Misschien publiceren we ooit wel cijfers over Nederland, maar dan moeten we uiterst voorzichtig zijn met de vertaling van de vragen'', zegt Srivastava.

Opvallend is het in het Amerikaanse onderzoek waargenomen verschil tussen mannen en vrouwen. Jonge vrouwen zijn extraverter en zenuwachtiger dan mannen met dezelfde leeftijd, omdat de veranderingen tijdens de puberteit hun emotionele tol eisen. Dat verschil ebt later weg. De Raad is niet verbaasd. ,,Het cliché dat jonge vrouwen gevoeliger zijn dan hun mannelijke leeftijdsgenoten wordt al jaren door onderzoeken bevestigd.''

www.outofservice.com/bigfive: persoonlijkheidstest