Geen beter belang dan het eigen belang

Het is eenzaam aan de top. Wanneer heeft een VVD-minister zich voor het laatst, bij monde van een ambtenaar, kritisch uitgelaten over de beloning en gouden handdrukken van topmanagers van een grote onderneming waarvan zeker één commissaris (Halberstadt) van sociaal-democratische huize is?

De kritiek van demissionair minister Hoogervorst (VVD) op de beloning van KPN-voorzitter Scheepbouwer (,,onmatig en te ruimhartig'') onderstreept de geïsoleerde positie waarin het topkader van het Nederlandse bedrijfsleven inmiddels is terechtgekomen. Wie neemt het nog voor hen op?

Hoogervorst heeft met zijn kritiek ook een eigen belang. Snijdt zijn kritiek dan minder hout? Hier geldt het adagium uit het bedrijfsleven: geen beter belang dan het eigen belang.

Als (toekomstig?) minister heeft Hoogervorst alle belang bij loonmatiging, ook onder ambtenaren. Maar loonmatiging wordt doorkruist door maatschappelijk ongenoegen over hoge bonussen en vertrekregelingen van topmanagers op het moment dat het economische klimaat wordt beheerst door ontslagregens.

De minister deed, bij RTL Z, gisteren ook de suggestie om exorbitante bonussen en gouden handdrukken niet langer als fiscaal aftrekbare kosten voor bedrijven te accepteren. Zou dat helpen?

Gouden handdrukken worden doorgaans betaald als topmanagers (moeten) vertrekken omdat het bar slecht gaat. Dat komt tot uiting in oplopende verliezen, bijvoorbeeld door mislukte buitenlandse overnames, zoals bij KPN, die moeten worden afgeschreven ten laste van de winst. Dat gaat om bedragen die regelmatig het honderdvoudige of meer zijn van een gouden handdruk.

KPN meldde zijn aandeelhouders toevallig ook gisteren in zijn eerste kwartaalbericht tamelijk stellig dat dit jaar en volgend jaar door de verliezen geen winstbelasting hoeft te worden betaald. Een tegenvaller voor de opvolger van Hoogervorst als hoeder van de schatkist.

Een eventueel belastingplan tegen uitzonderlijke handdrukken kan zelfs nog een onbedoeld effect hebben. De commissarissen keren de handdruk toch uit, en nemen de hogere belasting op de koop toe.

Als grootste aandeelhouder van KPN heeft de staat echter ook een eigen financieel belang. Kan Hoogervorst tevreden zijn met het antwoord van de KPN-commissarissen dat zij zijn opmerkingen wel zullen meenemen?

Als grootaandeelhouder kan hij zelf op korte termijn een nieuwe vergadering bijeen laten roepen. En dan ook zelf komen.