Bonden moeten zich bezinnen op hun ethiek

De sportwereld worstelt, net als andere sectoren in de samenleving, met ethische vraagstukken. En net als daar komt een morele heroriëntatie pas in beeld als er weer eens een schandaal is losgebarsten.

Internationale sportfederaties gaan krampachtig om met ethische kwesties. De ervaring leert dat sportbestuurders pas na een schandaal over ethiek in de sport gaan nadenken. Zoals nu gebeurt bij de internationale cricketfederatie ICC, die de laatste jaren enkele malen werd geplaagd door omkoopschandalen van grote spelers. Algemeen directeur Malcolm Speed hecht inmiddels zo sterk aan bewaking van een zuivere sportmoraal, dat hij de invoering van een wereldsportagentschap voor ethische zaken bepleit.

Speed deed dit gisteren tijdens de internationale sportconferentie in Madrid over het thema `sport als ethisch mijnenveld'. Volgens de Engelsman heeft zijn bond omkoperij inmiddels uitgebannen. Hij riep andere sportbonden op lering te trekken uit de manier waarop de ICC dit heeft gedaan.

Een van de maatregelen die de ICC heeft genomen is de spelers bij grote kampioenschappen, testseries en eendaagse wedstrijden zo veel mogelijk af te zonderen en ze zo minder toegankelijk te maken voor beïnvloeding door bookmakers. Spelers en officials worden bij voorkeur samen in één hotel ondergebracht en mogen moderne communicatiemiddelen, waaronder de mobiele telefoon, maar beperkt gebruiken. Daarnaast introduceerde ICC een ethische code voor spelers en officials bij internationale wedstrijden.

De druk op de cricketers is volgens Speed groot. Bij een testserie, een aantal meerdaagse interlands die alleen door toplanden worden gespeeld, halen de bookmakers al snel een omzet van zo'n 250 miljoen dollar. De beladen wedstrijd tussen India en Pakistan tijdens het dit voorjaar gehouden wereldkampioenschap zou zelfs goed zijn geweest voor een gokomzet van 1,5 miljard dollar. Een cijfer dat overigens voor een deel ook een gokje is, omdat het gokcircuit in zowel India als Pakistan illegaal, en dus oncontroleerbaar, is. Dit in tegenstelling tot landen als Engeland, Australië, Nieuw Zeeland en Zuid-Afrika, waar het gokken en via de wedkantoren is gelegaliseerd.

De ontzetting over omkoperij in het cricket, waar eerder al verscheidene topspelers uit onder meer India, Pakistan en Australië werden geschorst of beboet, bereikte een hoogtepunt nadat vorig jaar duidelijk werd dat ook de toen nog gerespecteerde aanvoerder van Zuid-Afrika, Hansie Cronje, daar gevoelig voor was gebleken. Die ontdekking zorgde pas voor echt grote ontzetting in de cricketwereld.

De cricketbond zou misschien minder naïef zijn geweest als de ICC zich beter had gerealiseerd welke enorme financiële belangen er ook in de sportwereld spelen. Er gaat tegenwoordig achter de sport een enorme economische macht schuil. De sportindustrie is op de wereldmarkt inmiddels goed voor een aandeel van 3 procent. De gezamenlijk bookmakers draaien een jaaromzet van dertien miljard dollar. Vijf jaar geleden was dit nog `maar' zes miljard dollar.

De cricketbond had bovendien zeker alerter moeten zijn na de perikelen over de onregelmatigheden bij het toewijzen van de Winterspelen van 2002 aan Salt Lake City.

Naast de verwijdering van verdachte IOC-leden werden preventieve maatregelen genomen, waarvan de instelling van een ethische commissie er één was. Behalve twee IOC-leden werden als leden bovendien onafhankelijke kandidaten met een internationaal onomstreden reputatie aangezocht. Perez de Cuellar, oud-secretaris-generaal van de Verenigde Naties, is er één van. Evenals de voormalige Franse rechter Pâquerette Girard Zappelli, die gisteren i Madrid als speciale afgevaardigde van de ethische commissie van het IOC het woord voerde. Het nut van ethiek is echter nog niet tot alle sportbonden doorgedrongen, aldus Zappel die er gewag maakte van de oppositie bij een aantal sportbonden om de door het IOC gemodelleerde ethische code in te voeren.

De ethische commissie heeft echter geen invloed op sportbonden, zoals zij dat wel heeft op het IOC. De verkiezing van de Belg Jacques Rogge tot nieuwe president werd twee jaar geleden door de commissie begeleid, zoals dat een standaardprocedure is geworden bij de keus van een stad voor de organisatie van de Olympische Spelen.

Onlangs heeft de commissie een advies aan de executive board van het IOC uitgebracht over de straf aan Irak. Wegens vermeende martelingen van atleten op gezag van Saddams zoon Uday luidt het voorstel tot ontbinding van het Iraakse olympisch comité over te gaan. Later deze week vergadert de executive board in Madrid over deze kwestie en de verwachting is dat het voorstel wordt overgenomen. De beschuldigingen van marteling komen van Indict, een mensenrechtenorganisatie, waar twee Iraakse atleten een klacht over martelingen hebben ingediend.