Beleggers laten de Amerikaanse dollar barsten

De kracht van de euro heeft niets te maken met hervorming van de economie, schrijft het Duitse weekblad Die Zeit. Immers, de Amerikaanse economie is niet plotseling veel onaantrekkelijker geworden omdat de hervorming van de Europese economie zo'n hoge vlucht heeft genomen. Het blad zoekt de verklaring voor de wederopstanding van de euro liever in een verandering in het kapitaalverkeer: ,,Na invoering van de euro moesten veel grote beleggers hun portefeuilles herstructureren. De fusie van twaalf munteenheden leidde tot opeenhoping van risico's; er zat te veel geld in één munteenheid.''

Daarom, aldus het blad, verruilden veel grote beleggers de euro voor de dollar. Daarbij kwam de bloei van de Amerikaanse economie, die veel rendement beloofde, zonder dat iemand zich er wat van aantrok dat de bloei gebaseerd was op schulden. Die bloei is voorbij, maar de schulden bleven. En daar hebben de beleggers genoeg van. ,,Elke dag moet het buitenland een miljard dollar naar Amerika overmaken zodat het land kan doorgaan boven zijn stand te leven.''

Daar komt bij dat de euro steeds aantrekkelijker omdat hij meer rente oplevert dan de dollar. Maar daardoor wordt de export van Europese producten moeilijker. En daarmee vervliegt de laatste hoop op economische groei, denkt het blad.

En dat, schrijft de Financial Times in zijn weekendeditie, terwijl er toch zoveel afhangt van de Europese economie. Maar we zullen voorlopig moeten leren leven met een lagere dollarkoers, meent het blad. Want als belangrijke munteenheden eenmaal in waarde beginnen te dalen, duurt dat doorgaans wel even, leert de ervaring.

De Europeanen zullen het leeuwendeel van de lasten moeten dragen die het gevolg zijn van de lagere dollarwaarde. En dat zal niet meevallen nu ze niet meer kunnen rekenen op de export als aanjager van economische groei. Volgens het blad wordt het tijd dat de Europese Centrale Bank maatregelen neemt om de binnenlandse vraag te stimuleren. Gebeurt dat niet, dan bestaat de kans dat de dreiging van deflatie in de VS ook elders in de wereld voelbaar wordt, schrijft het blad. In de huidige omstandigheden is Europa aan zet.

Ook het Britse weekblad The Economist vindt dat de kracht van de dollar eind jaren negentig weinig van doen had met economische groei. Immers, op dit moment groeit de Amerikaanse economie nog steeds meer dan de Europese, terwijl de waarde van de dollar daalt. Een betere verklaring is volgens het blad dat ,,beleggers minder bereidwillig zijn geworden om Amerika's enorme tekort op de lopende rekening te financieren en liever profiteren van de hogere rente in Europa''. De euro is volgens het blad lichtelijk overgewaardeerd, en dat zal ook wel even zo blijven. Dat komt doordat de euro een ,,evenredig deel van de val van de dollar moet opvangen'', want van andere belangrijke Amerikaanse handelspartners als Japan en China valt weinig steun te verwachten. Het is volgens het blad bepaald niet ondenkbaar dat er met de euro hetzelfde gebeurt als met de D-mark midden jaren tachtig. Dat betekent dat de euro in enkele jaren 1,60 dollar waard zal worden.

,,Wat met de euro gebeurt is eigenlijk iets dat met de dollar gebeurt'', meent het Amerikaanse weekblad BusinessWeek. Europese beleggers hebben volgens het blad vorig jaar voor zeventig miljard dollar Amerikaanse waardepapieren van de hand gedaan. ,,Nou, Europa'', sneert het blad, ,,daar heb je dan eindelijk je Übermunt''. De laatste twee maanden steeg de waarde van de euro zes procent. Alleen de slechte werkloosheidscijfers in Duitsland die vorige week bekend werd hielden de stijging even tegen. En dat, zo verbaast het blad zich, ,,in een [Europese] economie die dit jaar krap een procent zal groeien, terwijl de belangrijkste speler, Duitsland, verlamd lijkt''.

Het bedrijfsleven begint de pijn van de dure euro al te voelen: ,,De ene na de andere Europese onderneming wijt zijn tegenslagen aan de kracht van de euro.'' Maar het is, zo weet blad, niet allemaal ellende, want een sterke euro verlaagt bijvoorbeeld de kosten voor olie en andere grondstoffen waarvan de prijs berekend wordt in dollars. En nog steeds geldt natuurlijk ook het voordeel dat de euro de risico's van koersfluctuaties binnen Europa uit de weg heeft geruimd. Daar staat weer tegenover dat groei van de werkloosheid de consumptieuitgaven tempert en zo het voordeel van de sterke euro tenietdoet.

Dat is overigens slecht nieuws voor Turkije. Want dat betekent dat niemand zit te wachten op de stroom Turken die volgens het Amerikaanse kwartaalblad Foreign Affairs op gang zal komen zodra Turkije bij de Europese Unie hoort. Afgezien van de politieke redenen is Turkijes instabiele en improductieve economie het belangrijkste obstakel voor toegang tot de Europese Unie, meent het blad. Het is moeilijk te voorspellen hoeveel Turken naar Europa zouden willen komen, maar de laatste keer dat ze die kans kregen, tussen 1961 en 1973, verlieten 1,5 miljoen Turken hun vaderland op zoek naar werk, in ieder geval beter betaald werk. Dat was toentertijd het equivalent van tien procent van het Turkse arbeidsbestand.