`Veiligheid luchtvaart moet groot blijven'

Bij KLM werkten de afgelopen jaren tientallen grondwerktuigkundigen onbevoegd omdat zij hun verplichte tweejaarlijkse technische cursus jaren hadden uitgesteld.

Is de vliegveiligheid in het geding als grondwerktuigkundigen hun verplichte tweejaarlijkse cursus soms jarenlang uitstellen?

Absoluut niet, zegt KLM. De grondwerktuigkundigen worden met speciale bulletins en aparte trainingen op de hoogte gesteld van de laatste technische ontwikkelingen aan vliegtuigen. Ook al is de licentie van sommigen dan misschien tijdelijk verlopen, de technici beschikken wel over de laatste informatie, aldus KLM.

De Inspectie Verkeer & Waterstaat, die toeziet op de veiligheid van de luchtvaart in Nederland, is daar minder stellig over. De Inspectie wil dat KLM nog deze week uitleg geeft over de vraag waarom de grondwerktuigkundigen zo massaal – KLM heeft inmiddels 66 licenties van zijn eigen gecertificeerde personeel ingetrokken – achterstanden hebben opgelopen bij hun bijscholingsprogramma. ,,Het is logisch dat KLM de vraag of de veiligheid in het geding is dempt'', zegt H. Houtman van de Inspectie. ,,Maar het belang van die cursussen moet niet worden gebagatelliseerd. De veiligheid in de luchtvaart moet groot blijven. Daar bestaat een heel huis van regels voor, maar het is wel belangrijk dat elk onderdeeltje van de veiligheid goed wordt onderhouden, ook al lijkt het misschien administratief. Daarom willen we alle feiten van KLM op tafel hebben'', aldus Houtman.

De vraag dringt zich op waarom KLM de JAR-145, een onderdeel van de Joint Aviation Requirements, de reglementen voor de Europese luchtvaart, én de eigen regels voor grondwerktuigkundigen niet heeft opgevolgd. Die richtlijnen stellen dat een luchtvaarttechnicus elke twee jaar een technische opfriscursus moet volgen om zijn licenties voor de volgende twee jaar te verlengen.

Volgens KLM moeten de grondwerktuigkundigen zelf bijhouden wanneer zij weer op cursus moeten. ,,Dat is hun eigen verantwoordelijkheid'', zegt H. Baas van KLM. ,,Het kan best zo zijn dat de grondwerktuigkundige bij zijn baas heeft gemeld dat hij weer op cursus moest, maar dat zijn baas zei: `Sorry, dat gaat effe niet, ik heb je die twee dagen nodig' – en dat het vervolgens werd uitgesteld.'' Dat bleek te zijn doorgeschoten, erkent KLM. En dat was de reden dat de maatschappij enkele weken geleden besloot een halt toe te roepen aan technici die hun cursus te lang hadden uitgesteld. Een ,,keiharde inhaalslag'' is inmiddels gaande, zegt Baas. Het inderhaast opgezette cursusprogramma zal volgens hem volgende maand al klaar zijn.

Mogelijk hebben de moeizame arbeidsverhoudingen binnen de KLM Technische Dienst te maken met de achterstanden. De luchtvaartmaatschappij, die economisch een turbulente tijd doormaakt, leefde de afgelopen jaren in onmin met een groot deel van de luchtvaarttechnici. Daarbij ging het onder meer over de veiligheidscultuur binnen het bedrijf, over de carrièremogelijkheden en over de lonen. De onmin leidde de afgelopen jaren tot twee wilde stakingen door een groep grondwerktuigkundigen op Schiphol, de laatste in juli vorig jaar, tijdens het drukste vakantieweekeinde van het jaar op de luchthaven.

Hoezeer de verhoudingen waren verpest bleek uit het feit dat de KLM-directie besloot de schade van de staking te verhalen op de luchtvaarttechnici. Ruim honderd van de stakers kregen een claim van 2.000 euro van hun werkgever – een unicum in het Nederlandse bedrijfsleven. Enkele maanden later werd de pas opgerichte vakbond, de Nederlandse Vereniging van Luchtvaarttechnici (NVLT), uit de CAO-onderhandelingen gezet, onder meer omdat de zij zich bij monde van hun toenmalige voorzitter, R. van der Hout, in deze krant kritisch had uitgelaten over de veiligheidscultuur binnen KLM. Van der Hout werd geschorst en is kort geleden met stille trom vertrokken bij de luchtvaartmaatschappij.

Begin dit jaar bleken de interne ruzies zelfs de Inspectie Verkeer & Waterstaat te hebben gealarmeerd. In een rapport over de gevolgen van de laatste wilde staking sommeerde de Inspectie KLM de arbeidsverhoudingen binnen de Technische Dienst structureel te verbeteren in het belang van de veiligheid. Kort daarop trok KLM de claims tegen de wilde stakers in, als een gebaar van goede wil. Sindsdien lijken de verhoudingen inderdaad te zijn verbeterd, zo hebben de grondwerktuigkundigen bevestigd. De NVLT wil mede wegens de vele problemen met KLM uit het verleden op de affaire rond de verlopen licenties geen commentaar meer geven, zo zegt een bestuurslid van de vakbond.

Zaterdag zei de bond tegen het ANP dat de veiligheid niet in het geding is geweest. Mogelijk was dat niet het geval, het uitstel van de trainingen had mogelijk wel juridische consequenties kunnen hebben. Volgens de wettelijke regeling `onderhoud luchtvaartuigen' moet een onderhoudstechnicus in het bezit zijn van een geldig bewijs van bevoegdheid `betreffende onderhoud van luchtvaartuigen' voordat hij onderhoud mag uitvoeren.

De vraag is vervolgens of een toestel dat door `onbevoegden' is onderhouden nog luchtwaardig is volgens het Besluit Luchtwaardigheid van 5 juli 2001, waarin een hele reeks van eisen en reglementen, waaronder de genoemde JAR-145 is opgenomen.

De Inspectie Verkeer & Waterstaat zegt niet te willen speculeren over de eventuele luchtwaardigheid van de betrokken KLM-toestellen. ,,De KLM moet eerst duidelijkheid geven over de feiten.''