IRA-beul als politie-informant

Bij de IRA stond hij bekend als `Scap', want Freddy Scappaticci had een Italiaanse vader. Scap was een beul: hij leidde het Nutting Squad, de groep paramilitairen die vermeende verraders van de republikeinse zaak ondervroeg, martelde en daarna een kogel in het achterhoofd schoot. ,,Ik hoopte dat mijn twijfel zou verdwijnen, omdat een deel van mij [] Scap bewonderde'', schreef de republikeinse spijtoptant Eamon Collins in Killing Rage, zijn bloedstollende verslag-van-binnenuit over zijn jaren als IRA-terrorist. ,,Ik was zelfs jaloers op [de] meedogenloze zekerheid dat wat ze deden goed was.''

Zijn boek kostte Collins het leven: hij werd in 1999 gevonden in een greppel bij zijn huis in Newry. Collins stierf zonder te weten dat Scap de republikeinse zaak evenmin loyaal was gebleven. Gisteren werd bekend dat Scap, een naaste vriend van Sinn Féin-chef Gerry Adams, 25 jaar lang de Britse geheime dienst heeft voorzien van cruciale informatie uit de IRA-top. In ruil daarvoor ontving hij 80.000 pond per jaar op een geheime bankrekening in Gibraltar.

Scap werd in 1971 samen met Adams gevangen gezet op verdenking van terrorisme, en besloot een informant voor de Britten te worden, nadat hij in 1978 was mishandeld door een medeterrorist van de IRA. Scaps positie als Britse `mol', codenaam Stakeknife, was zo waardevol dat het leven van een aantal andere dubbelagenten vermoedelijk is opgeofferd om Scap buiten verdenking te houden. Dat zei Sir John Stevens, de Britse topambtenaar die een onderzoek uitvoert naar de zogeheten `vuile oorlog' in Noord-Ierland. Stevens bracht eerder naar buiten dat protestantse terroristen hulp kregen van het Britse leger en de Noord-Ierse politie bij het vermoorden van republikeinen.

In een volgende fase van zijn onderzoek zou Stevens ook Scap hebben willen ondervragen, maar toenemende geruchten daarover lekten uit via de pers in de Ierse republiek. Het Britse leger, dat de agenten via een clandestiene eenheid `runde' en dat Stevens jarenlang heeft tegengewerkt, was hem én een vermoedelijk executiepeloton van de IRA voor. Gisterochtend werd Scap in Belfast van zijn bed gelicht en overgebracht naar een geheime plek in Engeland, vermoedelijk een militaire basis.

Ierse republikeinen, geciteerd in Britse kranten, zeggen dat de onthulling het republikeinse leiderschap ,,op zijn grondvesten laat schudden''. Zeker lijkt ook nieuwe ophef rond de clandestiene Britse operaties, waaronder mogelijk een parlementaire enquête. Die moet ook aantonen of politici, zoals de premiers Thatcher, Major én Blair moorden hebben gesanctioneerd om Scap te vrijwaren van verdenking.