`Heiligdom' door garage bedreigd

Een van de meest indrukwekkende herinneringen aan de nazi-dictatuur in Berlijn is de lege bibliotheek die kunstenaar Micha Ullmann in 1995 in het midden van de Bebelplatz liet verzinken. De niet toegankelijke bibliotheek is alleen door een speciale glasplaat in het plaveisel te zien. De lege schappen, die tot 15 meter diep reiken, bieden ruimte aan 20.000 boeken: evenveel als op 10 mei 1933 op hetzelfde plein door de nazi's werden verbrand.

Het sobere kunstwerk ontleent zijn kracht onder andere aan de rust die op het plein heerst. Met die rust is het binnenkort gedaan als een begin wordt gemaakt met de bouw van een ondergrondse parkeergarage voor 450 auto's. Ullmanns kunstwerk blijft behouden, maar de kunstenaar vreest dat het effect ervan grotendeels verloren gaat.

Met lezingen en toespraken is de afgelopen dagen aan de boekverbranding van 70 jaar geleden herinnerd en tegelijk geprotesteerd tegen de onafwendbare parkeergarage. György Konrad noemde het kunstwerk een ,,grafkamer voor vermoorde boeken'' die men niet op cynische wijze zou mogen schenden. Konrad nam dit weekeinde afscheid als voorzitter van de Berlijnse Akademie der Künste. Hij wordt opgevolgd door de Zwitserse auteur Adolf Muschg, die Ullmanns kunstwerk een ,,heilige plek'' noemde.

Bondspresident Johannes Rau herinnerde eraan dat ook tegenwoordig schrijvers en journalisten voor hun geloof of hun politieke overtuiging worden vervolgd. In het afgelopen jaar werden 1.153 schrijvers bedreigd, gearresteerd of zelfs vermoord. Rau oefende indirect kritiek uit op de VS door er op te wijzen dat de vervolging van schrijvers sinds 11 september 2001 is toegenomen. ,,Ook in de strijd tegen het terrorisme zijn niet alle middelen toegestaan'', aldus Rau.