`Een uitwijkplaats voor alternatieve pop'

De popzender Radio 3 is te gestroomlijnd voor de VPRO, die vijf jaar geleden uitweek naar internet. Daar kan alles: radio, tv en een poparchief.

,,Het was 3 voor 12, het is 3 voor 12 en het zal altijd 3 voor 12 blijven!'' Gerard Walhof, groepsredacteur Radio 3 bij de VPRO, bedacht vijf jaar geleden de naam `Radio 3 voor 12', omdat hij bang was dat er op de publieke popzender Radio 3 geen plaats meer zou zijn voor de muziek die de VPRO daar wilde laten horen. Met hulp van de afdeling Digitaal knutselde zijn radiocollega Erwin Blom een website in elkaar waar de omroep een uitwijk vond voor de steeds gestroomlijnder muzikale vormgeving van Radio 3.

Nu, vijf jaar later, is de behoefte aan vrijheid en ruimte gebleven, al blijven bij de nieuwste restyling van Radio 3FM de VPRO-programma's deze keer gespaard. Vanaf de jubileumdatum 16 mei veranderen wel de namen van de programma's. Het dagelijkse Het Lek (tussen 22.00 en 01.00 uur) gaat 3 voor 12 3FM heten, Elementaal op zaterdagavond wordt 3 voor 12 BPM en het woensdagavondse liveprogramma Club Lek gaat verder als Club 3 voor 12. Op de site is ook te luisteren naar het dagelijkse programma Nighttrain, met o.a. Jan Donkers en Roel Bentz van den Berg, dat de VPRO 's nachts via de zender 747AM uitzendt. Evenals de muzikale onderdelen van het magazine De Avonden. Walhof: ,,3 voor 12 is een uitwijkplek waar een symbiose van platforms ontstaat: radio, tv en wat er verder kan op internet.''

In januari kreeg 3 voor 12 de Poppersprijs van het Nederlands Pop Instituut en onlangs bekroonden de tv-recensenten de site met de Zilveren Prichettprijs voor de beste multimediale prestatie op omroepgebied. Multimediaal betekent dat er live radio wordt gemaakt, dat er nieuwsberichten uit de wereld van de alternatieve popmuziek te lezen zijn en dat er een groot archief is van eerder opgenomen programma's en concerten die de luisteraar kan afspelen wanneer hij wil. Veelal geluid, maar er zijn ook video-opnames van optredens en veel groepen sturen clips naar de site. Wie de nieuwste Meindert Talma of Caesar wil zien, hoeft niet langer op TMF of MTV te wachten.

De vijfde verjaardag viert 3 voor 12 met de oprichting van een tv-kanaal voor alternatieve popmuziek. Het komt bij lang niet iedereen op de kabel, maar vanaf 15 mei, 3 minuten voor middernacht, begint een nieuwe Nederlandse popzender. Deelnemers aan het First Mile-project van NOB en KPN – een aantal `kenniswijken' en universiteitscampussen, zo'n 500.000 mensen in totaal – kunnen het beeld schermvullend op hun tv of computer krijgen. Via internet is het op de gebruikelijke, soms wat krakerige, manier te volgen. Ook abonnees van de digitale televisie van UPC krijgen de zender binnenkort te zien.

Leonieke Daalder is eindredacteur 3 voor 12 en verantwoordelijk voor de koers ervan. ,,Komend weekeind laten we zien hoe een muziekzender er in een ideale wereld uit zou zien met talkshows, interviews, reportages en clips. Diskjockey Giel Beelen presenteert een programma waarin muziekvideo's worden besproken en Club 3 voor 12 komt iedere avond met drie korte live concerten.'' Verder opnames uit het archief van optredens en festivals als Pinkpop en Lowlands. Het jubileum brengt ook een speciale aflevering van MP3voor12, waarvoor artiesten als Spinvis, Seedling, Bauer, Solex en Eboman nieuw materiaal hebben gestuurd dat de liefhebber mag downloaden om op zijn eigen cd te branden. 's Nachts en overdag zendt 3 voor 12 clips uit, meest werk waar andere zenders geen plaats voor hebben omdat het te marginaal is, of technisch niet perfect genoeg.

Na het feestweekeind blijft de zender bestaan, maar dan als bescheiden clipzender, zonder presentatie en speciale programma's. Daalder: ,,Wekelijks voor Club Lek en hopelijk soms met een bijzonder programma kunnen we inbreken in de programmering.''

Erwin Blom stond vijf jaar geleden naast Gerard Walhof aan de wieg van 3 voor 12. ,,In 1994 waren we al begonnen met geluid op de VPRO-website. Het was een beetje als piraten met een eigen radiokanaal. Op 3FM ben je afhankelijk van de plekken die je krijgt toebedeeld en met onze specialistische voorkeuren kom je dan al snel aan de randen van de dag. Het is spannend om wat jij goed vindt op elk moment te kunnen laten horen.'' Wat begon als radio kreeg na een tijdje tekst en beeld erbij. ,,In 1997 hebben we Pinkpop voor het eerst live uitgezonden. We begonnen met een kanaal, maar na een tijdje zijn we ook de muziek van het tweede podium gaan uitzenden. Dat dat kon, vond ik een hoogtepunt. Het is ideaal dat je niet hoeft te kiezen, dat er geen schaarste is.''

In het weekeind van 7 juni is 3 voor 12 met een ploeg van vijftig man op Pinkop. Die maken foto's en filmpjes, schrijven recensies en sfeerverslagen, nemen interviews af en zorgen dat het via een reportagewagen van NOB Dutchview gemonteerd en wel naar kijkers en luisteraars op internet gaat. Het is een aanvulling op het programma dat de NPS op 3FM en Nederland 3 zal uitzenden.

,,We maken radio voor liefhebbers'', zegt Blom. Inmiddels zijn dat er maandelijks zo'n 120.000 die allemaal minstens een keer per week een kijkje op de site nemen. Drie maal per week ontvangen 10.000 mensen per e-mail een nieuwsbrief. Volgens Blom zijn er vorig jaar in totaal 2 miljoen nummers beluisterd. ,,3 voor 12 is voor iedereen wat anders. Sommigen zien het als een nieuwsbron, anderen komen speciaal voor Roel Bentz van den Berg en een ander voor de punk. We hebben een archief met 800 concerten, dat vind je nergens anders op de wereld.''

In het verleden zijn er zware aanvaringen met o.a. Sony geweest over de rechten van opnames van bands die bij die maatschappij onder contract staan. ,,De grote labels weten nog steeds niet wat ze met het medium moeten'', zegt Walhof. ,,De rechtensituatie verandert voortdurend. Van sommigen mag alles en anderen vinden het wel goed dat we een concert live uitzenden, maar verbieden opname in het archief. Soms verlangen ze een promotionele tegenprestatie, wat niet mag van de Mediawet.''

Walhof begrijpt dat 3FM moet concurreren met stations als 538. ,,Publieke popradio gaat ons aan het hart. We willen het universum van de alternatieve popmuziek zo breed mogelijk vertegenwoordigen. Hoe je dat vormgeeft is afhankelijk van het medium.'' Het op een breder publiek gerichte deel vind je volgens hem op de radio van 3FM en de rest op internet. ,,Maar het is een concept'', zegt Walhof. ,,Alles heeft met elkaar te maken.''

3voor12.vpro.nl