De toerist heeft het gedaan

Een hotel in de Derde Wereld. Een lobby met bar en daarachter de ligstoelen van het zwembad. Wie een geheel verzorgde reis heeft geboekt, zoals het echtpaar Hendrikje en Bob (Ellen Goemans en Jan Kruit), sluit de buitenwereld graag en gemakkelijk uit. Wie met rugzak arriveert, zoals Moniek en Frank (Maartje van den Brink en Rutger Kroon), voelt zich juist met die buitenwereld verwant en niet met de andere gasten. En toch hebben de twee soorten vakantievierders meer met elkaar gemeen dan hen lief is. In Couleur locale zet theatergezelschap MONK beide koppels keihard te kijk, als een finale afrekening met het toerisme.

Het westerse toerisme wel te verstaan. Het westen überhaupt. Niet de moslimextremisten met hun bloederige terreuraanvallen krijgen er van schrijver en regisseur Eric de Vroedt van langs, maar de potentiële slachtoffers van die terreur, de duur betalende gasten. De wortel van het kwaad ligt volgens De Vroedt bij hen, want hun verkniptheid en paranoia, hun arrogantie en agressie, hun vooringenomenheid, racisme en neokoloniale heerszucht zou de Derde Wereld, en misschien wel de hele wereld, verwoesten. Een eenzijdige visie, maar zolang de voorstelling duurt geloof je er nog in ook.

Want ze zijn inderdaad walgelijk, deze verwende, betweterige, nooit luisterende, harte- en zielloze Nederlanders, deze echte Hollanders omdat ze vanbinnen hol zijn, deze vakantiegangers die niks willen zien. Of alleen wat hen uitkomt, zoals alternatieve Moniek, voor wie de locals pure natuurwezens zijn, nog niet door geld verpest. Kortom: de armoede moet vooral in stand gehouden worden, anders kunnen wij er onze dromen niet meer op projecteren.

Doordat De Vroedt ook het volkje pakt waartoe hij zelf behoort, het linksige en zogenaamd progressieve volkje, lijkt hij heel neutraal. Een slimme zet met boosaardige uithalen naar beide kanten van het politieke spectrum, behalve naar die van het land waarin het stuk is gesitueerd. De naam van dat land krijgen we niet te horen, maar de enige vrouwelijke inwoner die in Couleur locale voorbijkomt draagt een hoofddoekje. Onder het doekje zit Nining (Ghislaine Tijsterman), het Foster Parents-zusje van Moniek. Omdat Moniek als kind haar spaarcenten aan Nining moest afstaan meent zij recht op de jonge vrouw te hebben; Nining moet mee naar Nederland, waar ,,iedereen naartoe wil''. En intussen probeert Monieks reisgenoot een slaatje uit deze opdringerige ontwikkelingshulp te slaan door de ontmoeting voor tv te filmen.

Zo puilt de voorstelling uit van de verschrikkingen, steeds spits geformuleerd en scherp en snel gespeeld. Geen domme personages op wie we moeiteloos neer kunnen kijken voert MONK op maar tijdgenoten met een flitsend verstand, moderne cynici zonder clementie voor wie dan ook behalve zichzelf. Het kapitalisme schijnt nu eenmaal egoïsten voort te brengen plus een strijd van allen tegen allen, ook binnen het huwelijk, zoals dat van Hendrikje en Bob.

Terwijl zij elkaar het blanke leven zuur maken beraamt de zwarte barman Uli (Anil Jagdewsing) een intrige. Of meent hij serieus dat er buiten rellen zijn? Jaagt hij zijn gasten angst aan met een sluwe leugen of verkeren de toeristen in hun luxe-enclave werkelijk in gevaar? MONK laat gelukkig veel aan de verbeelding van de toeschouwers over en ondertussen gaat de verbeelding van de personages met hen aan de haal; hun verdrongen angsten barsten los en culmineren in een krankzinnige moord. MONK slaagt erin om politiek theater, dus partijdig, te maken zonder vervelend te worden.

Voorstelling: Couleur locale, door tg MONK. Tekst en regie: Eric de Vroedt. Gezien: 10/5 Theater Frascati, Amsterdam. Tournee t/m 31/5 en in de herfst. Inl: 020-330 7076 of www.tgmonk.nl