Bestand in Atjeh op punt van springen

Internationale waarnemers die waken over het vijf maanden oude bestand tussen de Indonesische regering en de separatistische Beweging Vrij Atjeh (GAM) hebben zich vandaag teruggetrokken uit de provinciehoofdstad Banda Atjeh.

De niet-gouvernementele organisatie die twee jaar heeft bemiddeld tussen de regering en de rebellen, het Zwitserse Henri Dunant Centre (HDC), heeft tot de maatregel besloten op de dag dat een ultimatum van de regering, dat de GAM opdraagt tot hervatting van de vredesbesprekingen, afloopt.

Steve Daly, woordvoerder van het HDC, dat in december een vredesakkoord tot stand wist te brengen, heeft gezegd dat een groep van vijftig hoofdzakelijk Thaise en Filippijnse militaire waarnemers zich heeft teruggetrokken naar Medan, de hoofdstad van Sumatra. Daar doen onderhandelaars nog een laatste poging de beide partijen op een lijn te brengen. Volgens Daly is de situatie in Banda Atjeh zo gespannen dat de veiligheid van de waarnemers niet kan worden gewaarborgd.

De groep waarnemers werden door zwaar bewapende agenten en militairen naar het voor de media afgesloten vliegveld van de stad begeleid.

Drie buitenlandse HDC-functionarissen zijn achter gebleven. ,,We proberen vrede te bewerkstelligen in Atjeh, zo lang als dat mogelijk is'', zei Daly.

De evacuatie van de vijftig volgt na de kortstondige arrestatie vorige week van vier prominente GAM-leden die door de Indonesische autoriteiten worden verdacht van medeplichtigheid aan een serie aanslagen in Jakarta en Medan. Ze werden vrijdag opgepakt en gisteren weer vrijgelaten. De vier maken deel uit van het zogeheten Joint Security Committee (JSC), de organisatie die toezicht houdt op het fragiele bestand. Het JSC bestaat uit vijftig Indonesiërs, vijftig GAM-leden en vijftig militairen uit Thailand en de Filippijnen.

Op de vrijwel lege straten van Banda Atjeh werden grote aantallen patrouillerende politieagenten gemeld.

De Indonesische regering heeft eerder al gezegd dat het geduld inzake Atjeh opraakt en president Megawati Soekarnoputri heeft het leger en de politie de opdracht gegeven zich gereed te houden om ,,'s lands territoriale integriteit te beschermen''.

De GAM heeft het bestand van 9 december vooral gebruikt om haar greep op de bevolking te versterken. In de afgelopen vijf maanden zijn de GAM-rebellen de dorpen ingetrokken waar zij de boeren en kleine ondernemers systematisch hebben afgeperst. De Atjehers hadden in de jaren negentig zwaar te lijden onder de militaire operaties tegen de rebellen.