VS claimen bestuur Irak voor een jaar

De Verenigde Staten claimen het mandaat voor de wederopbouw van Irak gedurende van twaalf maanden. Het zou automatisch met een jaar verlengd moet worden, tenzij de Verenigde Naties anders besluiten.

Dit is het meest omstreden onderdeel van de ontwerpresolutie over Irak die de VS gisteravond hebben ingediend bij de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Na kort beraad besloot de V-raad het overleg over de resolutie te verdagen naar komende woensdag.

De ontwerpresolutie voorziet verder in opheffing van alle handels- en financiële sancties die tegen Irak werden ingesteld (in 1990), met uitzondering van het wapenembargo. Daarnaast wordt voorgesteld het olie-voor-voedselprogramma van de VN in vier maanden tijd af te bouwen.

De ontwerpresolutie stelt ook de instelling voor van het `Irak Assistentie Fonds' voor wederopbouw en humanitaire hulp. Het fonds zou worden gevoed met de inkomsten van de export van olie en gas en, in samenspraak met het Iraakse overgangsbestuur, worden beheerd door de VS en Groot-Brittannië (de zogenoemde Autoriteit) onder leiding van de Amerikaan Peter McPherson.

Aan de Verenigde Naties is in de ontwerpresolutie een beperkte rol toegedacht. De VN zouden zitting krijgen in een op te richten adviesraad voor het Iraaks Assitentie Fonds. En een te benoemen speciale VN-gezant zou, in samenwerking met de Autoriteit, moeten meehelpen de wederopbouw te coördineren. Deze VN-functionaris zou ook toe moeten zien op de naleving van burgerrechten, de vorming van nieuwe bestuurslichamen, een politiemacht en een justitieel apparaat.

De Amerikaanse ontwerpresolutie heeft de steun van Groot-Brittannië (permanent lid van de V-raad) en Spanje (tijdelijk lid van de V-raad). Rusland en Frankrijk (beide permanente leden van de V-raad), die zich begin dit jaar tegen de Amerikaans-Britse oorlog in Irak keerden, zullen vermoedelijk enige aanpassingen van de resolutie eisen. Zij willen een rol voor de VN houden en gaan waarschijnlijk niet akkoord met het voorstel dat het mandaat van de VS om het land te besturen en de inkomsten te beheren, na twaalf maanden automatisch wordt verlengd, tenzij de VN anders beslissen.

De Amerikaanse claim op bestuurlijke controle over Irak gaat verder dat de regering-Bush tot dusver heeft aangegeven. ,,De olie van Irak behoort toe aan het volk van Irak'', zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Colin Powell, anderhalve maand geleden toen de oorlog nog aan de gang was.

De Deense Eurocommissaris Paul Nielson (Ontwikkelingshulp) beschuldigt de VS ervan zich meester te maken van de enorme oliereserves in Irak. ,,Ik denk dat de VS bezig zijn lid van de OPEC te worden'', zei hij gisterenmorgen voor de Deense radio. ,,De VS zullen zich de olie toeëigenen.'' Woordvoerder Richard Boucher van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken noemde Nielsons uitspraken gisteravond ,,belachelijk geblaat''.