Onthaarde moeders

Waarom wordt een onthaarde vrouw mooier gevonden dan een behaarde? Monique Snoeijen over de mores en de markt van het ontharen.

Dit is geen verhaal voor mannen die menen dat de vrouw van nature onbehaard is. Dit is ook geen verhaal voor blondines die de vermoorde onschuld spelen en tegen donkerharige vriendinnen zeggen: `Hu? Moet jij je scheren?' Dit is een verhaal voor al die vrouwen die dagelijks lijden voor het onbehaarde ideaal, voor wie ontstoken haarwortels, ingegroeide haren, stoppels en pijn de dagelijkse werkelijkheid zijn, die – wanneer ze op zondagochtend met hun kinderen in bed liggen – te horen krijgen: `Au mama, je prikt. Trek even een pyamabroek aan'.

Of wacht. Laat het wel een verhaal zijn voor de mannen die niet willen weten en de blondines met onder de oksels slechts een beetje dons. Geef zo'n man eens – voor één keer – de Epilady van zijn vrouw en laat hem zijn baardharen er één voor één uit trekken, of geef hem – als hij van het dappere soort is – een harsstrip en laat hem voor de grap een reepje schaamhaar wegtrekken. En sluit de blondines voor een keertje in de badkamer op met een mesje. Dan praten we verder.

DIERLIJK

En het is allemaal de schuld van de kunst. Niet alleen vonden reeds de Oude Grieken een vrouwenlichaam zonder haar mooier, het kwam ze ook nog eens beter uit. Voor een beeldhouwer bijvoorbeeld is een schaamheuvel van een vrouw makkelijker te maken zonder haar, terwijl bij mannen de schaamstreek zo complex is dat het weer handiger is een en ander met schaamhaar te bedekken. Vrouwen werden in de kunst wel met lichaamshaar afgebeeld, maar dat was dan altijd als symbool voor lust en dierlijke seksualiteit. Overvloedig, zwart, krullend schaamhaar staat tot het eind van de zeventiende eeuw voor lust. Weinig schaamhaar verwijst naar maagdelijkheid en jeugdige schoonheid.

Dat schrijft Anita van Asselt in haar scriptie Stoppels op je huid. Op zoek naar de norm van het haarloze lichaam. Zij haalt ook de Britse wetenschapper Arthur Marwick aan die het haarloze ideaal voor vrouwen verklaart vanuit het darwinisme. Binnen het darwinsime is schoonheid verbonden met vruchtbaarheid. Jonge vrouwen zijn vruchtbare vrouwen en schoonheid wordt dus gerelateerd aan jeugd en dus aan een lichaam zonder schaamhaar. Dat een lichaam meestal pas `rijp' is als er haar op zit, vergeten de darwinisten maar even voor het gemak.

De associaties tussen lichaamshaar en dierlijkheid en tussen onbehaardheid en jeugd zijn volgens Van Asselt, tot op de dag van vandaag, ,,ongelooflijk hardnekkig''. De Amerikaanse psychologe Susan Basow deed onderzoek naar de sociale acceptatie van lichaamshaar. Wat blijkt? Vrouwen met lichaamshaar worden niet alleen minder aantrekkelijk gevonden, ze zouden ook minder sociaal en minder intelligent zijn. Bovendien is de verwachting dat deze vrouwen minder gelukkig zijn.

Word je dan gelukkig van ontharen? Mannen en blondines zouden het kunnen denken. Maar hebben zij ooit de misselijkmakende, rottende geur van ontharingscrème opgesnoven? Hebben zij ooit als een idioot door het huis rondgesprongen met de gebruiksaanwijzing van de ontkleuringscrème in de hand op zoek naar `zoutzuur' bij de ingrediënten, want wat anders kan er zo bijten? Zijn de tranen hen ooit in de ogen gesprongen bij het epileren? Hebben zij op hun handen moeten zitten om hun benen na het scheren niet kapot te krabben van de jeuk? Hebben zij soms hun haarzakjes laten verschroeien door een laserstraal? Had iemand het daar over geluk?

BIKINILIJN

En intussen vertellen al die behaarde vrouwen die bleken, smeren, harsen en scheren tegen elkaar dat haarloze oksels, benen en een bikinilijn nu eenmaal `mooier', `hygiënischer' en `verzorgder' zijn, maar doen ze het volgens Van Asselt uiteindelijk maar om één ding: maatschappelijke acceptatie. Sinds de jaren veertig is het haarloze lichaam nu eenmaal de dwingende norm. Volgens psychologe Barlow werd de huisvrouwenmythe toen aan de kant gezet voor de schoonheidsmythe. Een goede vrouw was niet langer een goede huisvrouw, een goede vrouw was voortaan een mooie vrouw. En aangezien vrouwen zich steeds meer in het openbare leven en op typische mannenplekken begaven, was er behoefte aan een nieuw sekse onderscheid: de aan- of afwezigheid van haar.

Dus haalt nu ongeveer tachtig procent van de Nederlandse vrouwen het haar onder de oksels en op de benen weg. Volgens de werkgroep `ontharen' van Stichting Haar Centrum gebruikt zestig procent van de vrouwen voor de benen het scheermes, bijna een kwart smeert er ontharingscrème op, ongeveer eenvijfde epileert en zeven procent harst. (Sommige vrouwen gebruiken dus meer middelen naast elkaar.)

Zo niet de 37-jarige Amsterdame manager Mirjam. ,,Ik ben heel eigenwijs'', zegt ze, ,,ik vind mezelf met haar het mooist''. Dat leverde wel ,,pijnlijke discussies'' op met haar vriend die al dat haar toch niet zo vrouwelijk vond, maar zelf heeft Mirjam nu eenmaal ,,een ander idee van er goed uit zien''. ,,Ik zie mezelf ook liever bloot dan in een lingeriesetje.'' Bovendien, zegt ze, heeft ze onder haar ene arm zwart haar en onder haar andere arm wit haar. ,,Dat is zo uniek. Dat moet je zo laten.''

ONTHAREN MET LICHT

Hulde aan Mirjam. Maar wat moeten minder eigenwijze vrouwen? Er is hoop. Of beter gezegd: er is licht. `Blijvend afrekenen met ongewenste haargroei? Het kan!' staat in de folder van Dermacos, centrum voor cosmetische dermatologie. Aan het hoofd van Dermacos staat huidarts Marja Hasper. Zij heeft al veertien jaar een polikliniek voor dermatologie in Amsterdam Zuidoost, maar wilde er ,,iets nieuws bij doen''. Nu helpt ze vrouwen van hun ongewenste haargroei af met een apparaat dat ,,absoluut hightech'' is en waarvan de werking ,,wetenschappelijk onderbouwd'' is. Hasper maakt gebruik van een Ellipse-apparaat dat werkt met flitslamptechnologie. Het is de opvolger van de lasertechniek die met laserstralen haarzakjes doodt, maar laserbehandelingen geven volgens Hasper veel meer bijwerkingen, zoals verbranding en pigmentvlekken. Bovendien is de Ellipse-methode veel effectiever, zegt ze. Gedoseerde lichtflitsen schakelen – per flits – honderden haarzakjes tegelijk uit (ter info: op een vierkante centimeter zitten ongeveer 400 haarzakjes).

Het is wel zaak, zegt Hasper, dat een erkend medisch behandelaar het apparaat gebruikt. ,,Iedere loslopende idioot kan zo'n apparaat aanschaffen. Ik heb al een kapper ontmoet die dacht: dat kan ik ook, op zo'n knop drukken. Op een users-meeting vroeg hij doodleuk of andere behandelaars ook zoveel ontstekingen en verbrandingen bij hun cliënten zagen.''

Als je het goed doet is de lichtbehandeling volgens Hasper ,,nagenoeg pijnloos''. Pijnlóós is wat overdreven, maar de vergelijking met `het gevoel alsof er een elastiekje op de huid schiet' klopt wel. En je weet waarvoor je het doet: ,,De haarzakjes komen nooit meer terug. Wel uw zelfvertrouwen'', meldt de folder van Dermacos.

Dat mag ook wel voor dat geld. Wie benen, bikinilijn en oksels wil laten doen is ongeveer 1.100 euro kwijt. Per behandeling. En omdat haar in cycli groeit en er steeds nieuwe haarzakjes ontwaken, zijn in totaal vijf tot zeven behandelingen nodig. De kosten kunnen dus oplopen tot ruim 7.000 euro. Aan de andere kant: wie tussen zijn vijftiende en vijfenzestigste twee Gillete Venus-mesjes per week gebruikt is uiteindelijk ook 11.700 euro kwijt.

,,Het is bijna te mooi om waar te zijn'', zegt Ank Kuipers (51) uit Hoorn die haar benen, oksels en bikini-lijn met licht laat behandelen. ,,Ik ben nu vier keer geweest en het is echt beduidend minder. Ik ga ervan uit dat ik definitief van mijn ongewenste haargroei afkom.'' Maar wat zegt de leverancier van het Ellipse-aparaat, directeur Niels Tanja van Dalton Medica: ,,Voorgoed uw haren kwijt? Dat heeft u mij niet horen zeggen. We weten niet hoe het effect over tien jaar zal zijn. Het lichaam kan zich altijd weer herstellen. Misschien dat het onder invloed van hormoonwisselingen weer nieuwe haren gaat maken. Ik durf daar geen uitspraken over te doen.''

HAARFEESTEN

Laat al dat haar toch lekker zitten! Party-organisator en zelfverklaard schaamhaarfetisjist Ted Langenbach begrijpt niets van de onthaarcultus. ,,Weggeschroeide wenkbrauwen, nauwelijks schaamhaar en dat beetje haar op de arm – wat ik juist heel erotiserend vindt – moet ook weg. Wat blijft er over van de puurheid van de vrouw?''In 2000 organiseerde hij de Pubic Hair feesten, maar als er op die feesten al haar onder broekjes en oksels uitpuilde, dan waren het haarstukjes. Toch ziet Langenbach het lichaamshaar langzaamaan terugkomen. ,,In de mode gaat men weer back to nature, terug naar het organische.'' En in deze ,,multi-sexual samenleving'' – waar de grenzen tussen mannen en vrouwen vervagen – is volgens Langenbach ook weer plaats voor een stroming die het lichaamshaar koestert.

Maar voorlopig zal Langenbach zich moeten behelpen met zijn Playboys uit de jaren zeventig, toen nog niet alle vrouwen eruit zagen als ,,kaalgeplukte kippen''. Want de Stichting Haar Centrum is nog nooit zoveel gebeld over ontharen als de afgelopen jaren. ,,Met als nieuwe trend: mannen die van hun borsthaar af willen'', zegt Marina Meens van de stichting.

Mannen, maak de borst maar nat.

Informatienummer Stichting Haar Centrum: 0900-2025411 (45 eurocent/minuut) www.haarcentrum.nl