Kartel? Steun een prijsbreker

Elke gemankeerde markt krijgt er vroeg of laat last van. Van prijsbrekers. Gevestigde partijen haten ze, klanten genieten.

Pillenfabrikant Genthon heeft in twee dagen tijd landelijke bekendheid verworven door een cholesterolverlager 40 procent goedkoper te maken dan het kartel voor deze tabletten in Nederland voorschrijft. Een boycot door apothekers, die hun kortingen dreigen te missen, was in één middag een feit.

KLM kent het probleem van prijsbrekers al veel langer. President-directeur Leo van Wijk liet deze week trots weten dat zelfs concurrent Easyjet in deze slechte marktsituatie verliesgevend is. Een vorm van erkenning waar de Britse prijsvechter – inmiddels driemaal zoveel waard op de beurs als KLM – trots op kan zijn.

Net als de farmaciemarkt heeft de luchtvaartbranche jarenlang zonder normale concurrentie gewerkt. Toen partijen als Easyjet en Ryanair nog niet bestonden, moest de klant het maar normaal vinden dat een retourtje Wenen of Kopenhagen tweemaal zo duur was als een tripje naar New York. Gevestigde namen als Sabena en SwissAir zijn in het prijsgeweld gesneuveld.

Dat zal met ABN Amro en ING niet zo snel gebeuren, maar ook de financiële markt kent zijn prijsvechters. Alex, inmiddels ingekapseld door Rabobank, heeft de kosten voor aandelentransacties in recordtijd naar beneden gekregen. Tegelijk zien de gevestigde banken hun spaartegoeden bedreigd door relatieve nieuwkomers als Frisia en een handvol Turkse banken. Hogere rentes op internetrekeningen zijn het gevolg.

Een beperkte marktwerking, een gering aantal aanbieders of een gelijksoortig product vormen de beste voedingsbodem voor prijsvechters. Zie de benzinemarkt, waar anti-kartelautoriteit NMa zijn tanden stuk beet op hardnekkige vermoedens van prijsafspraken. Een kleine speler als Tango zorgde met zijn onbemande pompstations pas echt voor een doorbraak. Inmiddels hanteert ook Shell (30 procent van de markt) lagere prijzen in zijn onbemande pompstations.

Meer branches volgen. Telfort wil met bodemprijzen de mobiele-telecommarkt – pas nog beboet door de NMa – op zijn kop zetten. Op de energiemarkt loopt ook menig prijsvechter zich warm om de voormalige nutsbedrijven, veelal druk met sportsponsoring, tot prijsverlagingen te dwingen.

In effectiviteit leggen concurrentiebewakers als NMa en Opta het af tegen de prijsvechters. Onderzoeken, beslissingen en beroepszaken duren vaak lang. Voor de overheid is het stimuleren van een prijsvechter veel efficiënter: die eenmalige staatssteun verdient zichzelf zo terug.