GLANERBRUG HEEFT TWEE `KOSMISCHE ZUSTERSTEDEN'

De meteoriet die op 7 april 1990 te Glanerbrug insloeg, heeft er wellicht enkele broers bij gekregen. Hij lijkt in ieder geval verwant aan de meteoriet die een jaar geleden bij Neuschwanstein in Beieren viel en met die welke in 1959 te Pribram in Tsjechië insloeg (Nature, 8 mei). Dat is ontdekt door een groep Tsjechische en Duitse onderzoekers die de zeer heldere vuurbol hebben geanalyseerd die op 6 april 2002 in Midden-Europa werd waargenomen. De vuurbol een ander woord voor zeer heldere meteoor was tientallen malen zo helder als de volle maan en ging gepaard met explosie-achtige geluiden die de grond deden trillen en ramen en deuren deden rammelen.

De vuurbol werd ook gefotografeerd door camera's van het European Fireball Network, waardoor nauwkeurig zijn baan in de atmosfeer kon worden berekend. De meteoriet was met een snelheid van 21 km per seconde onder een hoek van 50 graden de atmosfeer binnengedrongen, op een hoogte van 85 km opgegloeid en op 16 km uitgedoofd. Het object had aanvankelijk een gewicht van ongeveer 300 kg, maar slechts zo'n 20 kg aan fragmenten zou het aardoppervlak hebben bereikt: in een gebied van enkele kilometers lengte en 800 meter breed ten noordwesten van Garmisch-Partenkirchen. Na een moeizame zoekactie werd hier op enkele kilometers van het wereldberoemde `sprookjesslot' Neuschwanstein een ruim 1,7 kg zware meteoriet gevonden.

De `Neuschwanstein' is nu de vierde meteoriet die men op grond van zijn gefotografeerde traject heeft gevonden. Eerdere exemplaren waren de Innisfree (Canada, 1977), de Lost City (VS, 1970) en de Pribram (Tsjechië, 1959). Door het traject in de atmosfeer achterwaarts te extrapoleren, kan ook de baan rond de zon worden bepaald. Het verste punt ligt in de gordel van rotsblokken tussen de baan van Mars en Jupiter, wat er op wijst dat ook deze meteoriet afkomstig is van een planetoïde. Het verbazingwekkende is echter dat zijn baan identiek is aan die van de Pribram. Dit suggereert dat beide behoren tot een stroom van objecten die de aardbaan kruist. Voor het bestaan van zulke meteorietenstromen bestonden al sterke vermoedens, maar het is nu voor het eerst dat men twee leden van één zo'n stroom heeft gevonden.

De onderzoekers schatten op grond van waarnemingsstatistieken dat de Pribram-Neuschwanstein-stroom uit een miljard meteorieten zou kunnen bestaan. Wellicht zijn al méér leden van de stroom gesignaleerd. Pavel Spurn en zijn collega's hebben ontdekt dat er in het verleden vijf vuurbollen zijn gefotografeerd waarvan de baan achterwaarts verlengd overeen lijkt te komen met die van de Pribram en Neuschwanstein. Eén van deze vuurbollen leverde de 500 gram zware meteoriet die zich op 7 april 1990 in het dak van een woning in Glanerbrug (bij Enschede) boorde. Het is zelfs mogelijk dat het moederobject dat al deze meteorieten heeft voortgebracht nog bestaat. Van de planetoïden die dicht langs de aarde komen hebben er twee, 1998 SJ70- (ontdekt in 1998) en 4486 Mithra (ontdekt in 2000), een baan die overeen zou kunnen komen met die van de Pribam, Neuschwanstein en Glanerbrug.