EINDELIJK BEWEZEN: VISSEN KUNNEN WEL DEGELIJK PIJN LIJDEN

Dierenbeschermers wisten het zeker en sportvissers dachten van niet, maar het wetenschappelijke bewijs dat vissen pijn kunnen lijden ontbrak. Maar nu geeft een groep Schotse wetenschappers van het Roslin Instituut en de Universiteit van Edinburgh eindelijk uitsluitsel: vissen hebben pijnreceptoren en reageren wel degelijk op pijnprikkels (Proceedings of the Royal Society B, online, 30 april).

Met behulp van elektrofysiologische metingen ontdekten de onderzoekers 58 pijnreceptoren in de kop van de regenboogforel (Oncorhynchus mykiss). In verdoofde vissen registreerden zij de neurale activiteit die zij teweegbrachten met mechanische, thermische en chemische pijnprikkels. Zo konden zij 22 van de receptoren classificeren als gevoelig voor druk en temperaturen boven de 40 °C. Daarvan reageerden er 18 ook op chemische prikkels en vielen daardoor in de categorie polymodale pijnreceptoren. Deze algemene pijnreceptoren hebben dezelfde eigenschappen als die in amfibieën, vogels en zoogdieren (inclusief de mens). Voor het eerst zijn deze ook in vissen aangetroffen.

Maar zuiver het bezit van receptoren wil nog niet zeggen dat vissen echt pijn ervaren. De Schotten gingen daarom verder met gedragsonderzoek. Ze injecteerden de lippen van enkele vissen met bijengif en azijnzuur en volgden de reactie. De vissen gingen met hun kop schudden en de forellen die met azijnzuur waren geïnjecteerd wreven hun lippen tegen de steentjes op de bodem en tegen de wanden van het aquarium.

Bovendien leek de eetlust de dieren even te zijn vergaan. In vergelijking met soortgenoten die slechts een zoutinjectie hadden gehad deden zij er drie keer zo lang over om te gaan eten. Daarbij hadden ze ook een voorkeur voor `zacht' voedsel; als dat werd aangeboden, gingen ze sneller aan de maaltijd. Volgens de onderzoekers is daarmee bewezen dat de pijnreceptoren niet slechts zorgen voor een reflexmatig ontwijken van schadelijke prikkels, maar dat vissen ook daadwerkelijk pijn kunnen voelen.