Een topman huurt geen huis

Wat topmannen verdienen is sinds kort openbaar. Maar betalen ze ook voor de huizen die de werkgever voor hen koopt? `Dit is een dubieuze praktijk.'

Huren? In Wassenaar? De Amerikaanse topman van een ambitieuze telecom-starter met een miljardenwaarde op de Amsterdamse beurs huurt geen huis. Hij koopt, maar betaalt niet zelf. Dat doet het bedrijf, besliste president-commissaris Joe Nacchio van het in Hoofddorp gevestigde KPNQwest. Prijskaartje: 2,5 miljoen euro.

Zo kreeg Jack McMaster, topman van KPNQwest, de passende huisvesting die zijn werkgever hem had beloofd. Kopen zou een stuk sneller gaan dan huren, vertelt oud-KPNQwest-commissaris Joop Drechsel. McMaster stond erop in Wassenaar te wonen. Zijn vrouw had nog nooit in het buitenland gewoond en wilde daarom in de buurt zitten van landgenoten – van wie er een flink aantal in Wassenaar zit. Bovendien wilde McMaster zijn vier zonen naar de Amerikaanse school sturen, die ook in het villadorp zetelt.

Drie jaar later was KPNQwest bankroet. De curatoren kregen nog 1,75 miljoen euro toen het huis eerder dit jaar werd verkocht. Door de malaise op de huizenmarkt ging 750.000 euro in rook op.

Een huis op kosten van de werkgever. Na het maatschappelijk ongenoegen over topsalarissen, gouden handdrukken en superbonussen krijgt Nederland nu een voorproefje van openheid over exclusieve extraatjes die in het buitenland stof deden opwaaien. Het miljoenenappartement in Manhattan van Vivendi-topman Jean-Marie Messier bijvoorbeeld. Of dat van ex-General Electric voorman Jack Welch.

Het huis als arbeidsvoorwaarden is een nieuwe trend in de bestuurskamer. Rob van den Bergh, topman van informatiemakelaar VNU, kreeg vorig jaar van zijn bedrijf een lening van 4,14 miljoen dollar om een huis te kopen in een dorp in de staat Connecticut, een uurtje rijden van zijn werkplek op Broadway in New York City. De lening, met een rente van 6 procent, betekent dat Van den Bergh maandelijks bijna 21.000 dollar moet overmaken aan zijn werkgever.

Elektronicaconcern Philips kiest voor een andere route. Het bedrijf betaalt volgens een woordvoerder de volledige huur van de Amsterdamse woning van topman Gerard Kleisterlee. Maar financiële man Jan Hommen moet zelf een ,,substantieel'' bedrag meebetalen aan de huur van zijn huis. In het jaarverslag is over deze bedrijfswoning(en) geen letter te vinden. ,,Het zijn kosten, geen vergoedingen'', geeft het concern als argument.

De door de werkgever verstrekte leningen zoals bij Van den Bergh moeten sinds het boekjaar 2002 in het jaarverslag van de onderneming worden opgenomen. Er bestaat immers het risico dat de bestuurder de lening niet kan terugbetalen. Bovendien maakt de lening de bestuurder afhankelijk van de onderneming. [Vervolg TOPHUIS: pagina 15]

TOPHUIS

'Kosten huis moeten ook openbaar zijn'

[Vervolg van pagina 13]

Toch roept de financiering van huizen door het bedrijf vragen op. VNU's Van den Bergh verdiende vorig jaar zo'n 1,7 miljoen euro. Waarom sloot hij zelf geen hypotheek af? ,,Van den Bergh en zijn gezin zijn in het belang van VNU naar New York verhuisd. VNU heeft vervolgens Van den Bergh de mogelijkheid gegeven tegen `arms-length' en marktconform geld te lenen voor de aankoop'', zegt het bedrijf.

Een stap verder gaan ondernemingen die zelf een woning kopen voor hun topbestuurder. Net zoals KPNQwest heeft verzekeraar Aegon ruim een half jaar geleden een woning gekocht waarin topman Don Shepard woont.

Aegon wil niet vertellen wanneer het huis is gekocht en hoe hoog de kosten bedroegen. Het wil niet ingaan op de vraag of Shepard huur of hypotheeklasten betaalt. Uit gegevens van het Kadaster blijkt dat Aegon op 4 november 2002 voor Shepard een ,,herenhuis met erf en grond'' heeft gekocht in Den Haag voor iets meer dan 1,1 miljoen euro.

Aegon heeft de buitenwereld nooit geïnformeerd over de aanschaf van Shepards woning. Ook KPNQwest meldde de koop van McMasters villa niet. ,,Dat is niet nodig zolang geen sprake is van beloning in natura'', zegt hoogleraar externe verslaggeving Henk Langendijk van de Universiteit van Amsterdam. ,,En dit is het geval als de bestuurder een huur of vergoeding betaalt die tenminste even hoog is als de werkelijke lasten van de woning voor de onderneming.'' Daar kan een probleem ontstaan. Beleggers kunnen namelijk niet controleren of de bestuurders marktconforme lasten betalen zolang daar in het jaarverslag geen openheid over wordt verstrekt.

De externe accountant van een onderneming moet controleren of de bestuurder marktconforme lasten betaalt. Langendijk vermoedt dat als accountants onjuistheden aantreffen, ze deze zullen bestempelen als `niet-materieel'. Dit betekent dat de transacties geen invloed hebben op de resultaten en dus de beurskoers van de onderneming. Maar salarissen en bonussen bij grote, beursgenoteerde ondernemingen zijn ook niet-materieel, terwijl deze gegevens nu verplicht in het jaarverslag staan.

Paul Frentrop, directeur van de adviesorganisatie voor aandeelhouders Deminor, vindt het kopen van huizen door het bedrijf voor de top een ,,dubieuze praktijk''. ,,Het is een vorm van vergoeding voor bestuurders. In de geest van de wet, met openheid over beloningen, moeten dit soort gegevens voortaan ook naar buiten.''

Volgens Frentrop krijgt de top met een huis ,,iets extra's, dat niet voor andere werknemers gebeurt''.