`Daar heb je weer een brief uit Zeist'

Het geldverslindende Masterplan moet de opleiding van het nationale jeugdvoetbal op een hoger plan brengen. Maar de clubs worden geconfronteerd met een administratieve rompslomp. ,,Het plan dreigt een burocratisch gedrocht te worden.''

,,Ik zal ons dossier van de certificering van het Masterplan even halen'', zegt Foppe de Haan en staat op. Even later komt hij met een grote doos vol ordners en mappen zijn kantoor binnenlopen. De technisch directeur van Heerenveen steekt er zelf nog maar net bovenuit.

Het certificeringssysteem van het Masterplan jeugdvoetbal bezorgt de meeste clubs in het betaalde voetbal nog voornamelijk een enorme administratieve rompslomp. Terwijl het uitgangspunt van het plan, dat zeven miljoen euro per jaar kost, toch vooral is bedoeld om de opleiding van de jeugd in amateur- en profvoetbal naar een hoger niveau te brengen.

Net als bij het sterrensysteem voor hotels worden de jeugdopleidingen van voetbalclubs in categorieën ingedeeld. Vier is de hoogste klasse. Sommige clubs nemen dit zogenoemde certificeringssysteem niet al te serieus, maar De Haan van SC Heerenveen wel. ,,In de toekomst kan het waarderingssysteem worden gekoppeld aan opleidingsvergoedingen die van toepassing zijn op transfers.''

Voor de indeling in categorieën worden de clubs beoordeeld op 161 punten. De omvangrijke lijst met criteria is opgesteld toen Louis van Gaal, Mark Wotte en Andries Jonker de scepter zwaaiden in Zeist. ,,Het gaat soms om de meest onzinnige punten'', aldus De Haan. ,,Naar mijn idee zit er geen enkele filosofie achter.'' Een consultancy-bureau komt langs om de lijsten na te lopen. ,,Maar er wordt alleen gekeken naar wat je hebt ingevuld. Niet naar de visie en kwaliteit van de opleiding.''

De KNVB brengt geen onderscheid aan in leeftijdsopbouw. ,,Daarmee slaan ze de plank mis'', meent De Haan. ,,De opleiding voor profvoetballer begint pas bij vijftienjarigen. Dan is een spelertje uitgegroeid, moet zijn coördinatie zijn gevestigd en weet je hoe hij mentaal in elkaar zit. Net als in het onderwijs zou bij de voetbalopleiding een onderscheid gemaakt moeten worden in onder- en bovenbouw.''

Door bepaalde faciliteiten extra bonuspunten te geven, kweekt 'Zeist' verwende voetballers, meent De Haan. ,,En wij streven juist naar een zelfstandige speler. Hij moet eigen keuzes kunnen maken. Maar een club krijgt extra punten als er schoolgeld wordt betaald. Dat vind ik de bloody limit. Hoe kun je het bedenken! Laat de KNVB een voorbeeld nemen aan de turntop van dit moment. Wij kennen in Heerenveen Rikst Valentijn (dochter van oud-schaatssprinter Jos, red.). Als je ziet hoe zij en haar familie investeren in tijd en organiseren van dingen. Dat meisje is veel zelfstandiger dan onze voetballers. Die worden in busjes vervoerd. En hoe meer busjes, hoe meer punten we krijgen van de KNVB. Maar wij willen dat juist afbouwen en de voetballers op de fiets naar de training laten komen.''

Clubs worden door de sterke arm uit Zeist verder beoordeeld op het wattage van de lampen op de trainingsvelden hoeveel shirtjes en schoenen er zijn en of er nazorg bestaat voor spelers die het niet redden. De Haan: ,,Deze vragen moet je niet willen stellen. Het gaat om de kwaliteit van de trainingen. Hoe je ze inricht, wat het effect is op de voetballertjes. We drijven naar mijn idee de verkeerde kant op. Het Masterplan dreigt een groot burocratisch gedrocht te worden. Al zitten er goede kanten aan het plan, zoals de aanstelling van regiocoaches.''

De bedilzucht van de KNVB is De Haan sowieso een doorn in het oog. Hij wordt hierin gesteund door Danny Blind, hoofd jeugdopleidingen van Ajax, die vindt dat Zeist zich moet beperken tot zaken waar de bond zelf invloed op kan uitoefenen.

Zoals de vraag of je gele kaarten moet geven bij de jeugd. De Haan: ,,Als je ziet wat er wekelijks uit Zeist allemaal op je afkomt, dat is echt onvoorstelbaar. De voetbalbond is heel ambtelijk geworden. Daardoor moeten er bij clubs in het middenkader steeds meer managers aangesteld worden. Zoals ze in het onderwijs zeggen: `Daar heb je weer een brief uit Zoetermeer', hoor je in de voetbalwereld tegenwoordig `Daar is weer een brief uit Zeist'. De clubs moeten niet in een keurslijf gedrukt worden. Ze moeten je juist dwingen om na te denken.''

Bert van Lingen, sinds het vertrek van Van Gaal technisch manager van de nationale voetbalbond, hoort de tirade van De Haan gelaten aan. Maar dan volgt er toch een verrassende reactie: ,,Ik kan de kritiek van Foppe voor een groot deel onderschrijven. Ik vind zelf ook dat er te weinig wordt gekeken naar opleidingsinhoud en -visie. We hebben nu wel een zekere transparantie in de randvoorwaarden bij de clubs gekregen. Die 161 punten geven inderdaad te weinig garanties voor de kwaliteit van de opleiding. Dat behoeft ombuiging. Het certificeringssysteem mag geen onbuigzaam moloch worden. Het zal mij worst wezen hoe een club zijn doelstelling bereikt. Of je dat nou met drie busjes doet, twaalf pillonen of vier lichtmasten. Overigens horen we zelden klachten.''

De rechterhand van bondscoach Dick Advocaat wil kijken of er geen vereenvoudiging van de criteria mogelijk is. ,,Het schoolgebouw staat er nu. De volgende stap is het aanbrengen van de stoffering en het meubilair. In samenwerking met Jan Tamboer van de Vrije Universiteit werken we ook aan de theoretische onderbouwing. Hoe kunnen we een club beoordelen op een krachthonk als we niet weten hoe het zit met de belastbaarheid van voetballers?''

Op het gebied van leeftijdscategorieën heeft De Haan ook een punt, vindt Van Lingen. ,,In mijn visie moet de organisatie van een opleidingsapparaat per leeftijdscategorie een afgeleide zijn van de doelstelling die je nastreeft. Die zijn in Zeist nu intern beschreven. De jeugdzorg en pedagogiek worden in het Masterplan nog niet belicht. Daarover praten we met Albert Buisman, een pedagoog van de Universiteit van Utrecht. Zo moet er ook onderscheid gemaakt worden tussen prof- en amateurclubs.''

De Haan is nog niet helemaal gerustgesteld. ,,Er is onlangs een enquête binnengekomen voor een kosten- en batenanalyse. Daar lusten de honden geen brood van. Er worden vragen gesteld als: wat is training? Wat is cooling-down? Zaken die al veertig jaar gemeengoed zijn in de voetbalwereld. We zijn met elkaar toch niet onnozel geworden?''