Bezuinigingen en bretels

De formatie koerst langzaam af op een regeerakkoord. Maar eerst moet het Centraal Planbureau de afspraken nog doorrekenen.

,,Er moet nog heel wat gebeuren'', zei D66-leider Dittrich met iets van verrassing in de stem, toen hij vertelde dat er in het informatieoverleg nog heel wat bezuiningingsmogelijkheden gevonden moeten worden. Tot dat moment was deze formatieweek opvallend gladjes verlopen: tweemaal daags kuierden Balkenende, Zalm en Dittrich door het lentezonnetje naar de onderhandelingen, om na een uurtje naar buiten te komen met de mededeling, dat er weer een onderwerp – milieu, of Europa, of staatkundige vernieuwing et cetera – was doorgenomen.

De gezichten drukten dan tevredenheid uit. Zeker, er waren nog `hangpunten' die `in het mandje' voor volgende week gaan – heette het. De `puntzak', de overwegende metafoor van de onderhandelingen tussen CDA en PvdA, lijkt vergeten. Dat mandje zal, als het goed is, volgende week worden geleegd.

Zelfs D66 – de meest `onbekende factor' in deze formatie omdat CDA en VVD immers al vorig jaar met elkaar alles hebben doorgenomen – raakte er in de loop van de week kennelijk zozeer van overtuigd dat het goed gaat, dat de partij voor zondag 18 mei de Rotterdamse Doelen heeft afgehuurd voor een extra partijcongres over het regeerakkoord – met een uitwijkmogelijkheid voor de zondag daarop, mocht zich toch nog een complicatie voordoen.

Maar gisteren was dan het grote moment daar van het financiële kader voor het nieuwe kabinet – de verbazing over al hetgeen nog aan nieuwe bezuinigingen moet worden bedacht was bij Balkenende en Zalm kennelijk iets minder groot dan bij Dittrich. ,,We wisten dat er nog veel moest gebeuren'', aldus de VVD-leider.

De berekeningen van het Centraal Planbureau, die druppelsgewijs de afgelopen week binnenkwamen bij de informateurs, lieten de noodzaak van fors bezuinigen zien. Maar alle partijen zijn het erover eens dat – anders dan het onderhandelingsresultaat tussen het CDA en PvdA bleek uit te pakken – er niet alleen bezuinigd moet worden maar ook de werkgelegenheid bevorderd. Of CDA en VVD daartoe een wat ruimer begrotingstekort op de koop nemen dan hun tot nu toe voor ogen stond – daarover zwijgen de partijen.

Want een groot verschil met de eerdere poging van CDA en PvdA is dat de drie partijen van nu zich verre houden van sfeerbederverij en argumentatie in de wandelgangen. Zodat de beschrijving van een formatieweek zich grotendeels moet beperken tot petite histoire: dat de onderhandelaars deze week een dagje oversloegen, omdat Zalms dochter Claire trouwde, en Balkenende jarig was. Dat er wél vergaderd werd op Zalms verjaardag, en deze die dag meteen de `s ochtends gekregen nieuwe bretels droeg – grijs met een streepje. Zalm kreeg van zowel Balkenende als Dittrich een fles whiskey, waarbij de sociaal-liberale fles twee keer zo groot was uitgevallen als de christendemocratische. Balkenende werd begiftigd met de meer autochtone korenwijn: nu waren beide flessen even groot.

Het lijkt dus haast te mooi om waar te zijn: vier maanden na de verkiezingen is Nederland hard op weg naar een nieuw kabinet. Volgende week, nadat hopelijk vandaag de financiële overeenstemming tussen de partijen nadere vorm heeft gekregen, gaan de informateurs Hoekstra en Korthals Altes – die eerder alleen de opdracht hadden om een derde regeringspartner te vinden – al aan het regeerakkoord schrijven. Op zijn vroegst dinsdag, als het CPB is uitgerekend, wordt duidelijk of de financiële afspraken van vandaag het beoogde werkgelegenheidsbevorderend effect hebben.