Bedelen om een bed

Elke avond worden voetgangers op de weg naar het Utrechtse Hoog Catharijne aangesproken door verslaafden die bedelen om geld voor overnachting in een opvangcentrum. Dit late tafereel van zenuwachtige slaapplaatszoekers speelt zich ook af in andere grote steden. Hun eigen geld (vaak een uitkering) hebben de daklozen al uitgegeven aan alcohol of drugs, zodat ze hun bed en brood moeten financieren met giften van voorbijgangers of met misdaad. Dit is onwenselijk, zeker nu het aantal daklozen zo is gestegen.

De gemeente Amsterdam beheert al voor 1.100 verslaafden, gestoorden of mensen met hoge schulden het geld op hun verzoek. Staatssecretaris Rutte van Sociale Zaken wil gemeenten in de nieuwe bijstandswet ruimere bevoegdheden geven om een kleine groep financieel onzelfstandige bijstandsgerechtigden met grote schulden te dwingen hun geld in beheer te geven zodat ze zeker zijn van eten en slapen en wat zakgeld overhouden.

Vooral de laatste maanden neemt het aantal mensen met schulden snel toe. Sommige mensen zijn niet in staat tot zelfstandig wonen. Veel problemen spelen door elkaar, veroudering, algeheel geestelijk onvermogen, dakloosheid, verslaving als een door omstandigheden opgebouwde gewoonte of als zelfmedicatie voor ondraaglijke geestelijke gestoordheid, de sluiting van een inrichting en het onvermogen voor een patiënt om op geregelde tijden de ambulante zorg te bezoeken of de voorgeschreven pillen te slikken. Dergelijke mensen zijn niet gemakkelijk te behandelen. Sommigen plegen dagelijks reeksen misdaden om hun drugs te betalen. In de jaren zeventig en tachtig ontstond onder verzorgers en hulpverleners het denkbeeld dat iedereen onder alle omstandigheden over zijn leven in vrijheid moest kunnen beslissen. Maar inmiddels is bij de overheid het inzicht gegroeid dat bij sommigen in het belang van henzelf en van de samenleving enige dwang nodig is. Hoezeer de vrijheid van het individu ook dient te worden beschermd tegen inbreuken van de overheid, er zijn inderdaad omstandigheden die een uitzondering rechtvaardigen. Het voorstel van Rutte blijft binnen deze perken en kan dus worden gesteund.