Bal voor bal moet je borstelen en boenen

Ze zijn ouderwets en moeten vaak gereinigd worden. McDonald's bant de ballenbakken uit. ,,Er plast regelmatig een kind in de broek.''

Met rode wangen en op handen en knieën komt Rox (8) de ballenbak van McDonald's in Utrecht Overvecht uit. Hij kruipt door het enige gat van de bak, dat verder is omgeven door een net. Zijn zusje Tayra (4) komt er iets minder snel achteraan. Met de ballen gooien, dat vindt hij het leukst. ,,Of dat je er heel hard induikt en dan gaat zwemmen.''

Terwijl Rox en Tayra spelen, zitten ouders Henk van Donselaar en Angela van Montfoort er recht tegenover, een kartonnen kop koffie voor zich. Op de tafel waaraan zij zitten ligt een ravage van uitgepakte Happy Meals. ,,Ze willen vooral voor de ballenbak naar McDonald's'', zegt Van Montfoort. ,,Ze eten even snel en zijn dan zo een half uur weg.''

Binnen nu en vier jaar verdwijnen alle ballenbakken uit de 221 filialen van McDonald's. Het speelt natuurlijk wel leuk, zegt woordvoerder Marnix Simonis van McDonald's Nederland, maar eigenlijk willen kinderen wel weer eens wat anders. ,,We hebben ze al sinds het midden van de jaren tachtig.'' Bovendien, zegt Simonis, het kost veel geld en moeite om de bakken schoon te houden.

Ballenbakken kúnnen een bron van infectieziekten zijn, zegt de Utrechtse hoogleraar Infectieziekten A. Hoepelman. ,,Er spelen kinderen in vanaf twee jaar, die plassen en poepen in hun broek. Kinderen willen ook van alles in hun mond doen en brengen zo makkelijk ziektes aan elkaar over.''

In een slecht schoongemaakte ballenbak lopen kinderen, net als bijvoorbeeld in de peuterspeelzaal, gemakkelijk diarree, verkoudheid of griep op. Theoretisch is de ballenbak ook een ideale besmettingsbron voor het Sars-virus, zegt Hoepelman. ,,Dat verspreidt zich via de ontlasting. Ik kan me voorstellen dat McDonald's zegt: wij willen geen enkel risico lopen.''

Om ieder risico te vermijden, moeten ballenbakken iedere drie weken grondig schoongemaakt worden. ,,Dat moet bal voor bal gebeuren'', zegt manager Erik Verstappen van Verstappen Creative Solutions. Voor iedere schoonmaakbeurt moet een medewerker van zijn bedrijf met een speciale machine uitrukken, die iedere bal afborstelt en schoonboent. ,,En het gebeurt regelmatig dat een kind in de broek plast, dan moeten we binnen twaalf uur komen.'' Hoeveel geld McDonald's per jaar kwijt is aan het reinigen van de bakken, wil het bedrijf niet zeggen.

Meubelwarenhuis Ikea kijkt de stap van McDonald's intussen met verbazing aan. Ikea introduceerde in 1978 de ballenbak in Nederland, na enkele succesvolle jaren in Zweden. ,,Hoe duur ook: de ballenbak is een goede investering'', zegt woordvoerder Johanna Soutendijk. ,,Ouders vinden het prettig als ze zich geen zorgen over hun kind hoeven te maken. Tevreden klanten komen sneller terug.''

Over vier jaar zijn de ballenbakken bij McDonald's vervangen door `multifunctionele speelhoeken'. Zo kunnen kinderen straks spelen met spelcomputers en speelautomaten. Minstens zo leuk als de ballenbak, zegt de woordvoerder. Minstens zo moeilijk te reinigen, denkt hoogleraar Hoepelman. ,,Spelcomputers zijn berucht als overdragers van infecties. Die moeten dagelijks goed schoongemaakt worden.''

Ook Rox is sceptisch. ,,Ik wil graag met andere kinderen spelen'', zegt hij, terwijl hij een lichtgevende draak het cadeautje bij zijn Happy Meal over de tafel beweegt. ,,Straks kan dat niet meer. Dan staat iedereen achter een computer.''