Ook de Lidl-caissière shopt bij Jumbo

Goedkope supermarkten trekken steeds meer klanten. Maar niet alleen de `discounters' Aldi en Lidl profiteren daarvan. De truc? Flinterdunne marges.

Lange rijen voor de kassa. Versproducten die nog maar één avond houdbaar zijn. Halfvolle dozen in de gangpaden zodat het winkelwagentje er nauwelijks langs kan.

Dat waren enkele van de ergernissen van klanten die Carel van Eerd in de jaren negentig tegenkwam toen hij besloot zijn groothandelsbedrijf om te vormen tot supermarktketen. Hij nam zich voor de klachten tot het minimum te beperken.

En wat treft de klant aan bij een van Jumbo's jongste vestigingen in Arnhem? Caissières die zitten te wachten op klanten, een werknemer die glimlachend opzoekt wat het goedkoopste halfje bruin hier kost (0,48 euro) en, bovenal: bijna de laagste supermarktprijzen van Nederland.

Het is vooral dat laatste argument dat deze maanden klanten trekt. Gisteren bleek uit onderzoek van adviesbureau GFK dat het marktaandeel van de discount-winkels Aldi en Lidl fors gestegen is: van 10,8 procent over heel 2002 tot 12,4 in de eerste drie maanden van dit jaar. GFK deed het consumentenonderzoek naar de twee grootste `hard-discounters': zij bezuinigen op aankleding van de winkel en presentatie van artikelen – veelal eigen, onbekende merken – om de kosten voor de klant zo laag mogelijk te houden.

Maar deze winkelformule, in Nederland toegepast door de beide Duitse ketens Aldi en Lidl, heeft ook een Nederlandse tegenhanger: Jumbo. Deze keten heeft de soft-discountformule, net als een aantal andere ketens zoals Hoogvliet. Zij bieden producten aan, inclusief veel A-merken, tegen de laagste prijs, maar bezuinigen niet op de luxe winkeluitstraling. ,,Dat is inderdaad heel extreem, je gelooft het niet', zegt Jumbo-directielid Colette van Eerd, die samen met broer en zus haar vaders winkelerfenis overneemt. ,,Iedereen verklaarde ons in het begin dan ook voor gek.'

Inmiddels bezoeken volgens Jumbo zelf 600.000 klanten wekelijks de 56 winkels. Voor de opening van het het Arnhemse filiaal, drie weken geleden, draaide de vorige winkel op die plek 130.000 euro omzet per week. Dat is verdubbeld. De winkel is overgenomen van Laurus, na de mislukte Konmar-operatie.

Reza Jacobs is een van die klanten die bij het kiezen van een supermarkt vooral naar de prijs kijkt. ,,Kwaliteit telt ook wel mee, maar als het bij een ander voor minder kan, is dat mooi meegenomen.' Jacobs winkelde eerst bij de Duitse prijsvechter Lidl, recht tegenover deze Jumbo. ,,Maar toen vertelden familie en kennissen dat het hier nóg goedkoper was.'

De Tilburgse hoogleraar Henk Gianotten, die de marketing in de detailhandel bestudeert, ziet de forse groei van de goedkope supermarkten in Nederland als een inhaalslag. In vergelijkbare landen is het marktaandeel van de hard-discounters al jaren 15 procent, in Nederland groeide dat de afgelopen jaren van 7,5 naar ruim 12 procent. Gianotten denkt dat verdere groei nog mogelijk is, en dat daarnaast ook de soft-discounters populairder worden. ,,Deze winkels hebben een hoog serviceniveau en tegelijkertijd lage prijzen. Waar voor je geld. Vanuit de consument kan ik echt geen nadelen ontdekken.'

Als dit zo ideaal is voor de klant, waarom verlagen duurdere supermarkten als Albert Heijn de prijs dan ook niet? ,,Ik zou het niet weten', zegt assistent-bedrijfsleider John Booltink van Jumbo. Maar het geheim van Jumbo is niet langer geheim. De onderneming houdt de kosten van de 25.000 verschillende artikelen in deze winkel laag door, zoals hier op een Arnhems industrieterrein, zich op B-locaties te vestigen, zelden te adverteren, een goedkoop hoofdkantoor in Veghel aan te houden en hele, hele lage marges op de verkochte producten aan te houden. Voorbeeld: voor elk gestolen pak suiker moeten er volgens de franchise-manager 150 verkocht worden om het verlies weer goed te maken.

Tegelijkertijd eist de directie veel van de winkeliers. Ze zijn verplicht de klant altijd gelijk te geven en bij te lange rijen voor de kassa krijgt de klant met drie wachtenden voor zich zijn boodschappen gratis. Allemaal service die de discounter aan de overkant niet verleent, zo weten ook de twee Lidl-caissières die in hun blauwe werkkleding bij Jumbo de eenpersoonsmaaltijd Chinese Chicken Curry (2,79 euro) komen kopen.

,,Waarom ik dat hier haal? Omdat wij het niet hebben', zegt Trudy Jacobi.

Haar collega Annelies Engelhardt: ,,Fanta, Coca-Cola, merken dus, dat soort spul. Hebben wij niet.'

Jacobi: ,,De winkel ziet er trouwens netjes uit, zeker weten. En het belangrijkste: het is goedkoper dan bij ons.'

Gerectificeerd:

Supermarkten

In de grafiek bij het artikel Ook de Lidl-caissière shopt bij Jumbo (9 mei, pagina 11) ontbreken de supermarkten Aldi en Lidl. Dit komt doordat de Consumentengids alleen een prijsvergelijking maakt op merkartikelen die niet verkrijgbaar zijn bij Aldi en Lidl.