Om hem huilde Kuifje

Bij alle avonturen die hij beleeft, barst stripheld Kuifje maar tweemaal echt in tranen uit. Beide keren is dat om dezelfde persoon: zijn Chinese vriend Tchang, die hij ontmoet in China – wanneer hij hem redt uit de Yang Tse-rivier – en die hij later weerziet in Tibet. In De Blauwe Lotus huilt Kuifje om Tchang bij zijn vertrek naar Europa, en in Kuifje in Tibet huilt hij omdat hij vreest voor het leven van zijn vriend, die betrokken is bij een vliegtuigongeluk. Tchang is de enige bestaande persoon die een rol heeft gekregen in de avonturen van Kuifje – op minirolletjes als het korte optreden van Al Capone in Kuifje in Amerika na.

Nu is er een korte biografie over Tchang Tchong-jen (1907-1998), geschreven door Jean-Michel Coblence en Tchang Yifei. Tchang studeerde aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Brussel en tussen mei 1934 en juli 1935 hielp hij Hergé bij het maken van het album De Blauwe Lotus. Tchang voorzag de hem van informatie over China (zo is het aan hem te danken dat de Chinezen in de strip vredelievend zijn en de Japanners brute agressievelingen) en hij tekende de vele Chinese karakters die in de strip voorkomen. De gedegen voorbereiding op Kuifjes avontuur betekende een keerpunt in het oeuvre van Hergé, die het tot dan toe bij karikaturale schetsen van bijvoorbeeld de Sovjet-Unie en Congo hield.

De periode van samenwerking met Hergé beslaat maar een klein deel van de biografie, maar het gaat dan ook slechts om een relatief korte periode in Tchangs leven. De moeizame ontwikkeling van Tchang tot toonaangevend beeldhouwer en aquarellist in China die het grootste deel van het boek beslaat, is echter wel degelijk interessant. Het is een periode die overbrugd moet worden om te komen tot de hereniging tussen Tchang en Hergé in 1981. `Dankzij u heeft mijn leven een nieuwe wending genomen,' schrijft Hergé zijn oude vriend in 1975, als ze voor het eerst in veertig jaar met elkaar in contact treden.

Tchang! is zeer verzorgd uitgegeven en de tekst is verrijkt met zeer veel illustraties, ook van de kunstwerken die Tchang Tchong-jen maakte. Eén illustratie ontbreekt echter. Toen Hergé Tchang vroeg om het album mede te ondertekenen, durfde Tchang dat niet, uit angst voor represailles in eigen land. Wel zette hij (een deel van) zijn handtekening `in een hoekje van een inktzwarte tekening', zoals de auteur het formuleert. Helaas staat die tekening, die te vinden is als laatste plaatje op pagina 55 van de moderne kleurenversie, niet in het boek.

Jean-Michel Coblence en Tchang Yifei: Tchang! Vertaald door Marcel Wilmet. Lannoo, 191 blz. €31,50