Minister: Iran wil nader tot VS

Iran wil zijn betrekkingen met de Verenigde Staten verbeteren, zo heeft de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Kamal Kharrazi, gisteren aangekondigd.

Zijn uitspraak weerspiegelt bezorgdheid in Iraanse regeringskring over de Amerikaanse opstelling jegens de Islamitische Republiek na de waargemaakte dreigementen van regimewisseling in Bagdad. De Amerikaanse regering beschuldigt Iran van een geheim kernwapenprogramma, en spant zich dezer dagen in de internationale gemeenschap te overtuigen van de noodzaak van actie, vooralsnog via de Verenigde Naties, tegen Teheran.

Of Kharrazi's uitspraak tot enige toenadering leidt, is een open vraag. Kharrazi zelf erkende gisteren, na een ontmoeting met zijn bezoekende Luxemburgse collega Lydie Polfer, dat er verzet bestaat tegen een normalisering van de relaties met de VS, die in 1980 werden verbroken. ,,Sommigen menen dat het tijd is geworden voor relaties met de VS terwijl anderen van mening zijn dat de tijd nog niet is gekomen'' voor een dergelijke ontwikkeling. Maar hij betwistte dat dit een kwestie is van hervormers (vóór) versus conservatieven (tegen). Wel meende hij dat de ,,zeer heftige en ongelooflijke'' houding van de VS jegens Iran, ondanks ,,de zeer positieve opstelling van Iran'', de tegenstanders van een normalisering in de kaart hebben gespeeld.

De laatste maanden hebben verscheidene pragmatische conservatieven, onder wie de nog steeds zeer invloedrijke ex-president Rafsanjani, opgeroepen tot een toenadering tot Washington. Rafsanjani pleitte half april zelfs voor een referendum over de betrekkingen tussen Washington en Teheran. Maar de machtige Opperste Leider, ayatollah Khamenei, heeft ook nog recentelijk elke toenadering uitgesloten. Eerder werden enkele Iraniërs die een opiniepeiling hadden georganiseerd over de relaties met de VS tot gevangenisstraffen veroordeeld. Uit de peiling was gebleken dat bijna driekwart van de Iraanse burgers voorstander was van een dialoog met Washington.

Dat de kwestie niettemin niet meer uit de openbaarheid kan worden weggedrukt, blijkt ook uit het pleidooi van woensdag van een kleine meerderheid van de Iraanse parlementiërs, 154 van de 290, voor een ,,actieve diplomatie'' om de betrekkingen met de VS te herstellen. Zij omschreven dit als ,,in het nationale belang'', namelijk om mogelijke dreigingen – lees: van Amerikaanse zijde – af te wenden.

De Iraanse vrees voor Amerika wordt behalve door de beschuldigingen van een verborgen kernwapenprogramma en waarschuwingen tegen vermeende inmenging in Irak, ook gevoed door nieuwe oproepen van de zijde van leidende Amerikaanse neoconservatieven tot regimewisseling in Teheran. De publicist Michael Ledeen noemde Iran in dit verband ,,de moeder van modern terrorisme'' en betoogde dat het nú tijd is voor ,,de bevrijding van Iran''.