Geen paniek, wel urgentie

DUIZEND WERKNEMERS van de KLM krijgen dezer dagen van hun directie te horen dat ze worden ontslagen. Als het de vakbonden tenminste niet lukt deze rampspoed voor de werkvloer (gedeeltelijk) te voorkomen. Dat laatste lijkt uitgesloten. Hooguit kan nog wat worden onderhandeld over de voorwaarden van het ontslag, noodzakelijk om de getroffenen enig soelaas te bieden. Bestuursvoorzitter Van Wijk van de KLM is duidelijk: de toekomst van de onderneming wordt bedreigd. De belagers heten dit keer SARS, oorlog in Irak, economische teruggang en felle concurrentie. Ziekte en oorlog zijn tijdelijke ongemakken en kunnen als overmacht worden bestempeld; de rest hoort bij het ondernemen zoals turbulentie bij het vliegen hoort.

Het is eerder gezegd op deze plaats: de `Koninklijke' is laat met reorganiseren en zich aanpassen aan de grillen van de markt. Bovendien heeft ze diverse kansen voorbij laten gaan om te fuseren, dé gelegenheid om de problemen in de luchtvaart het hoofd te bieden. Extra zuur is het dat de miljoenenverliezen van de KLM deels zijn veroorzaakt door de boete die het bedrijf aan voormalig fusiepartner Alitalia moest betalen, wegens het afbreken van de gesprekken met deze Italiaanse nationale carrier. De pech van de een is het geluk van de ander. Alitalia zou hierdoor als een van de weinige luchtvaartmaatschappijen ter wereld 2002 met winst hebben afgesloten. De boete was hoog: 181 miljoen euro – een bedrag dat zomaar in het water is gegooid. Wat gebeurd is, is gebeurd. Maar dat het KLM-bestuur gemakkelijk is weggekomen met deze enormiteit zal degenen bij wie dadelijk de ontslagbrief op de deurmat valt nog wel even heugen. Van het boetebedrag had bijvoorbeeld een fatsoenlijke afvloeiingsregeling voor de duizend werknemers kunnen worden betaald: ruim 180.000 euro per persoon.

DE BIJNA 84 JAAR oude KLM, de oudste nog onder oorspronkelijke naam werkende luchtvaartmaatschappij ter wereld, verkeert in de ernstigste crisis van haar bestaan. Decennialang is het goed gegaan, mede met dank aan de overheid. Maar dat zekerheden uit het verleden in deze tijd nietszeggend zijn, bewijst het treurige lot van ooit gerenommeerde bedrijven als PanAm, Swissair en Sabena. De KLM heeft lang te boek gestaan als hoogvlieger. De onderneming zal het nu onder druk van de omstandigheden en de genadeloze concurrentie lager bij de grond moeten zoeken: saneren, kosten besparen, samenwerken en zich voorbereiden op `platte' gevechten met prijsstunters. Als de KLM wil doorgaan met het scheppen van waarde voor klanten, medewerkers en aandeelhouders (zoals het in de mission statement staat), dan is een – althans voor dit bedrijf – onorthodoxe aanpak op zijn plaats. Geen paniek, zei bestuursvoorzitter Van Wijk gisteren. Dat geeft precies de urgentie aan.