VS: resolutie voor einde sancties Irak

De Verenigde Staten willen nog deze week een ontwerpresolutie bij de Verenigde Naties indienen om de sancties tegen Irak op te heffen. De VS zelf trokken gisteren al Amerikaanse sancties tegen Irak in.

De resolutie, gesteund door Groot-Brittannië en Spanje, geeft de VN een beperkte rol in Irak. De tekst is, aldus Amerika's minister van Buitenlandse Zaken Powell, ,,vooruitkijkend'' van aard en niet bedoeld ,,om de veldslagen uit het verleden te herhalen'', een verwijzing naar de verdeeldheid vóór de oorlog in Irak. Maar de Amerikaans-Britse coalitie blijft de belangrijkste buitenlandse factor bij de politieke en financiële wederopbouw in Irak, concludeert men in VN-kring. Aanname van de resolutie is, zeggen VN-diplomaten, niet gegarandeerd door de houding van Rusland en Frankrijk, die eigen plannen laten circuleren. Met name Rusland zou alleen een opschorting van de embargo's op voedsel en medicijnen willen. Andere landen, inclusief Duitsland, willen volgens VN-diplomaten een nieuwe confrontatie mijden en naar consensus zoeken.

De ontwerpresolutie voorziet in de onmiddellijke opheffing van de VN-sancties, ingevoerd na Iraks invasie in Koeweit in 1990, en de geleidelijke opheffing in vier maanden tijd van het olie-voor-voedselprogramma. Dit VN-programma uit 1996, geleid door VN-chef Kofi Annan, gebruikt Iraakse olieopbrengsten om voedsel en medicijnen voor de Iraakse bevolking van te betalen. Grofweg zestig procent van pakweg 22 miljoen Irakezen wordt gevoed via deze regeling, als verlichting voor de VN-sancties.

Rusland en Frankrijk, die onder de regeling lucratieve contracten met Irak hebben gesloten, tonen weinig animo om dit programma te stoppen. Beëindiging betekent dat de VN-controle over de opbrengsten ophoudt en dat de Amerikaans-Britse coalitie deze kunnen gebruiken voor de wederopbouw. De VN-resolutie voorziet in de vorming van een internationaal adviesorgaan, met daarin VN-chef Annan, het Internationaal Monetaire Fonds en de Wereldbank, dat moet toezien op de aanwending van de Iraakse olieopbrengsten voor het welzijn van de bevolking.

Daarnaast willen de VS, wegens de kritiek dat de VN nu buitenspel staan, een VN-gezant toelaten als adviseur voor alle partijen en coördinator voor humanitair werk. Maar van concrete beslissingsbevoegdheid voor deze VN-gezant bij de wederopbouw is geen sprake, aldus diplomaten. Onduidelijk is ook nog hoe de VS het gevoelige thema van de VN-wapeninspecteurs willen oplossen. De VS willen geen VN-inspecteurs meer toelaten, maar volgens de VN-resoluties zijn zij de enigen die kunnen bepalen of Irak ontwapend is. Die ontwapening is een voorwaarde om de sancties op te heffen.

De VS gaven gisteren alvast een voorbeeld door hun sancties tegen Irak op te heffen. Hierdoor kunnen Amerikaanse bedrijven weer veel goederen exporteren naar Irak en kunnen Irakezen in de VS maandelijks 500 dollar naar familie en vrienden in Irak sturen.

Volgens een medewerker van Annan volgen nog zware onderhandelingen bij de VN. ,,Sancties, olie-voor-voedsel, wapeninspecteurs, vredeshandhaving en de nieuwe regering in Irak, veel hangt met elkaar samen. Maar het is voorlopig onduidelijk of de VN op al die verschillende onderdelen betrokken zullen raken in Irak.''