VS hopen biowapentruck te hebben gevonden

Het Amerikaanse ministerie van Defensie heeft gisteren de vondst bekendgemaakt van een truck met oplegger die voor de productie van biologische wapens bedoeld zou zijn. Maar er zijn ook andere toepassingen denkbaar.

Voor het eerst zijn in Irak aanwijzingen gevonden voor het bestaan van een biologisch wapenprogramma. Eind april is in Noord-Irak een truck met oplegger aangehouden met apparatuur die bedoeld lijkt voor het kweken van bacteriën. Daarmee zou eindelijk een van de befaamde `mobiele productie faciliteiten' zijn gevonden waarnaar al zo lang gezocht wordt. Dit is gisteren in Washington bekendgemaakt op een persconferentie in het Pentagon. Steve Cambone, onderminister van Defensie en hoofd van de militaire inlichtingendiensten, weigerde vooralsnog de vondst het overtuigende bewijs (de `smoking gun') van Iraks kwade trouw te noemen. Maar de oplegger, die verder wordt getest, vertoont opvallende gelijkenis met de afbeeldingen van mobiele installaties die minister Colin Powell begin februari in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties liet zien.

De vrachtwagen werd op 19 april aangehouden bij een Koerdische wegblokkade in de buurt van het stadje Tall Kayf, niet ver van Mosul. Hij was legergroen geverfd en van een type waarop gewoonlijk tanks worden vervoerd. Onder de huif van de oplegger trof men een fermentor (een metalen vat voor het kweken van bacteriën), enige gascilinders en een luchtbehandelings-installatie aan. De auto was ontsmet met een krachtig schoonmaakmiddel (ammonia) en vertoonde geen sporen van bacteriën. Maar volgens Amerikaanse en Britse militaire deskundigen lijkt de oplegger geen andere functie te kunnen hebben gehad dan de productie van bacteriën.

Het bestaan van verplaatsbare fabriekjes voor de productie van gevaarlijke bacteriën werd voor het eerst beschreven in een boek van oud-wapeninspecteur Scott Ritter (Endgame: Solving the Iraq Crisis, 1999) en indringend aan de orde gesteld in Powells presentatie voor de Veiligheidsraad op 5 februari.

Vier Iraakse overlopers hadden de inrichting van, en het werk in, de installaties in vrachtwagens en treinwagons beschreven. Steeds zou het werk op donderdagavond zijn begonnen en vrijdagavond beëindigd omdat de VN-inspecteurs niet op vrijdag (de islamitische rustdag) inspecteerden. Volgens Powell had Irak ten minste zeven van deze rijdende fabrieken gehad, steeds zou een complete fabriek zijn gevormd door de combinatie van twee of drie vrachtwagens.

Na Powells presentatie is door een aantal deskundigen, waaronder de microbioloog Raymond Zilinskas (voormalig UNSCOM-inspecteur) twijfel uitgesproken over de bruikbaarheid van het concept. Het zou niet mogelijk zijn binnen een etmaal een noemenswaardige hoeveelheid bacteriën te produceren. Ook zou men snel moeilijkheden krijgen met de geproduceerde grote hoeveelheid afval.

Een slecht te begrijpen bijzonderheid van de aangehouden oplegger is dat deze is voorzien van een wegneembare huifkap, wat de indruk wekt dat er vrijwel in de open lucht, zonder temperatuur-regeling, werd geproduceerd. Het geheel wekt op foto's de indruk net zo goed een mobiele, militaire installatie voor bereiding van drinkwater te kunnen zijn.

Gisteren maakte het Pentagon ook bekend dat de VS nog 1.300 man extra militair en civiel personeel naar Irak sturen voor de speurtocht naar massavernietigingswapens en naar ondergedoken Iraakse leiders. Daarbij zal ook worden gerekruteerd onder voormalige wapeninspecteurs van UNSCOM en UNMOVIC. De nieuwe ploeg versterkt de al aanwezige groep van 600 man en krijgt bovendien nog eens ondersteuning van 800 man personeel. Het contingent heet in de nieuwe samenstelling de Iraq Survey Group en komt onder leiding te staan van generaal-majoor Keith Dayton, verbonden aan de militaire inlichtingendienst DIA.

De groep staat voor de taak ongeveer 1.000 verdachte plaatsen te inspecteren, waaronder zo'n 600 die in verband zouden staan met de productie van verboden wapens. Tot nu toe zijn pas 110 plaatsen geïnspecteerd; 40 daarvan kwamen pas na de recente oorlog op de verdachtenlijst te staan. Tot nu toe heeft het werk vrijwel niets nieuws opgeleverd.