`Oorlog treft moeder het zwaarst'

Oorlog treft moeders en kinderen het zwaarst. In de ruim veertig oorlogsgebieden die de wereld telt is een meerderheid van de slachtoffers moeder of kind. Zij zijn het die de meeste gevaar lopen te worden gedood, gewond, getraumatiseerd en verdreven.

Dat staat in het jaarlijks rapport van hulporganisatie Save the Children dat is uitgebracht aan de vooravond van Moederdag. In de Eerste Wereldoorlog was nog negentig procent van de slachtoffers soldaat. Bij de conflicten van de afgelopen tien jaar was juist negentig procent van de slachtoffers burger. Dat komt omdat het in de meeste gevallen niet meer gaat om oorlogen tussen landen maar om binnenlandse strijd.

Save the Children kwam voor het vierde achtereenvolgende jaar met een `Moeders Ranglijst' die aangeeft waar de omstandigheden voor moeders het gunstigst zijn. Die lijst wordt dit jaar aangevoerd door Zweden, Denemarken en Noorwegen. Nederland komt op een gedeelde zesde plaats. Landen waar oorlog is, domineren de staart van de Moeders Ranglijst. Van de tien staten die onderaan staan, kampen er zeven met gewapende conflicten. De lijst van 117 landen eindigt met negen Afrikaanse landen plus Jemen. Niger staat helemaal onderaan.

Bij het samenstellen van de ranglijst worden tien indicatoren gewogen, zes die maatgevend zijn voor het welzijn van vrouwen, vier die illustratief zijn voor het welzijn van kinderen. Bij vrouwen gaat het onder meer om het risico dat ze lopen om te komen bij de bevalling, om het percentage dat naar school is geweest en om het percentage vertegenwoordigers in de nationale regering. Bij kinderen wordt gekeken naar het risico om te sterven voor het vijfde levensjaar, het percentage dat ondervoed is en het percentage dat toegang heeft tot schoon water.

Save the Children heeft voor het eerst een ranglijst samengesteld van oorlogsgebieden die aangeeft waar vrouwen de grootste risico's lopen en het slechtst worden beschermd. In 85 procent van die gebieden is sprake van vrouwenhandel, in zeventig procent van de gebieden worden ouders van kinderen gescheiden, in zeventig procent van de gebieden worden kinderen als soldaat ingezet. Congo-Kinshasa is het land waar moeders het meest te vrezen hebben, gevolgd door Sierra Leone, Afghanistan, Angola en Burundi.

Volgens het rapport van Save the Children is de bescherming die hulporganisaties aan moeders in oorlogsgebieden bieden volstrekt ontoereikend. Het rapport wijst er ook op dat de meeste doden in oorlogsgebieden niet vallen als gevolg van gevechten maar door ondervoeding, vermijdbare ziektes en complicaties bij de bevalling.