Onaanraakbaar in Uttar Pradesh

Leve mevrouw Mayawati. Ze staat al een jaar lang aan het hoofd van de regering van de Indiase deelstaat Uttar Pradesh. En dat laat ze weten ook.

De regering van de Indiase deelstaat Uttar Pradesh bestaat deze week een jaar. Dat zou geen nieuws zijn, ware het niet dat geen enkele regering het in deze rumoerige en meest bevolkte deelstaat zo lang volhoudt en dat deelstaatregeringen zo'n jubileum doorgaans niet zo groots vieren.

Afgelopen zondag kwam een menigte naar hoofdstad Lucknow van Uttar Pradesh, een ware mensenmassa van enkele honderdduizenden, die in gehurkte houding en onder een temperatuur van 42 graden het luchtruim afzocht. Groot gejoel steeg op toen men de donkere helikopter van de `Chiefminister' gewaar werd.

Uit de helikopter stapten eerst de commando's, en vervolgens de chiefminister zelf: mevrouw Mayawati. Vanaf een platform met een afdak, voorzien van airconditioning, riep ze haar publiek op om Dr. Ambedkar dankbaar te zijn voor dit moment.

Dr. Ambedkar was de eerste kasteloze, of `onaanraakbare', die met een studiebeurs in het buitenland filosofie en natuurwetenschappen studeerde. Dat was in zijn tijd, rond 1900, geen geringe prestatie. Op school in India had hij altijd achterin op de grond moeten zitten, zijn leraren raakten zijn schriften niet aan en hij mocht niet drinken uit de waterput. De enige manier waarop hij water tot zich mocht nemen, was als iemand het vanaf een hoogte in zijn mond schonk.

Maar Ambedkar overwon de vernederingen en nam samen met Mahatma Gandhi en Jawaharlal Nehru deel aan de vrijheidsstrijd tegen de Britten. Na de overwinning kreeg hij de eer om de nieuwe grondwet te schrijven en daarbij speciale aandacht te schenken aan de `onaanraakbaren', die door Mahatma Gandhi waren omgedoopt tot Harijans, `kinderen van God'. Ambedkar had bezwaar tegen de term met als argument dat als zij kinderen van God waren, alle anderen kinderen van de duivel werden. Hij hield het daarom op `Scheduled Casts', kasten die in aanmerking komen voor extra hulp van de overheid op het gebied van onderwijs en landhervorming.

Dit voorrangsbeleid werd door opeenvolgende regeringen gemotiveerd met het feit dat de kastelozen `slachtoffers' waren van de hindoecultuur, en de huidige chiefminister van Uttar Pradesh gebruikt dat slachtofferschap zeer effectief. Enerzijds gaat Mayawati prat op het feit dat ze als vrouw, op Megawati Soekarnoputri van Indonesië na, het grootste aantal mensen bestuurt: 170 miljoen. Anderzijds beroept ze zich graag op haar lage afkomst, door telkens als ze op een corruptieschandaaltje wordt betrapt, te roepen dat men haar moet hebben omdat ze kasteloos is, terwijl de hogere kasten met van alles wegkomen. Het schijnt overtuigend te klinken in de oren van haar aanhang.

Mayawati komt uit de meest onrein geachte groep van leerlooiers, die vroeger niet in het dorp mochten wonen, nooit een tempel mochten bezoeken (en dat op veel plaatsen nog steeds niet mogen) en een brahmaan niet in de ogen mochten kijken.

Mayawati werd onderwijzeres en ging daarna in de politiek. Met haar gezette postuur en krachtige stem wist ze de kastelozen, die een kwart van de bevolking uitmaken, voor zich te winnen en haar partij de grootste partij van de deelstaat Uttar Pradesh te maken.

In 1995 was ze al voor enkele maanden chiefminister, wat door de kastelozen werd gezien als de grootste verworvenheid uit hun geschiedenis. In 1997 kwam ze na een half jaar ten val, maar nu is ze er al een jaar en dat zullen haar politieke opponenten weten ook. Ze worden steeds vaker in de gevangenis gegooid of voor de rechter gedaagd, hoge ambtenaren worden van de ene dag op de andere ontslagen en vervangen door haar eigen mensen en ze behangt zich graag met kostbare diamanten en edelstenen: giften van haar aanhangers, beweert ze, maar die aanhangers behoren tot de armsten van het land.

Bovendien houdt Mayawati wel van een feestje. Dit jaar werd ze 47, een gelegenheid die ze uitriep tot de dag van zelfrespect. Wat dat inhoudt bewees ze met 25.000 genodigden, een taart van vijftig kilo en maaltijden die eerst geïnspecteerd werden door de gezondheidsdienst. Journalisten die mompelden dat de medici misschien harder nodig waren in de ernstig verwaarloosde ziekenhuizen werden met verbanning bedreigd.

Voor haar verjaarspartijtje werd 400.000 euro gehaald uit de staatskas, maar ze ontving aan giften van haar prominente gasten naar eigen zeggen bijna 100 miljoen euro. Dat ging in de partijkas.

Mayawati heeft inderdaad een aparte opvatting van economie. In grote advertenties in de landelijke bladen van deze week heeft zij haar verdiensten opgesomd, waaronder de besteding van 120 miljoen euro aan wegen. Het heeft bevreemding gewekt, omdat iedereen zich nu afvraagt waar dat bedrag is gebleven, gezien de staat van het wegennet.

Maar niemand durft tegen Mayawati op te treden, omdat men zich geen verwijt van discriminatie van kastelozen op de hals wil halen. Kastelozen zijn immers per definitie slachtoffers, maar als mevrouw Mayawati de wereld een ding leert, dan is het dat slachtoffers niet per se betere mensen hoeven te zijn.