KunstRAI gooit het roer om

De KunstRAI in Amsterdam is begonnen onder een nieuw gesternte: minder galeries, meer kwaliteit en solopresentaties. Het resultaat is vooral keurig.

De sobere, zwart-gele uitnodigingskaart die enkele weken geleden in de bus viel, was al een duidelijke aanwijzing: de KunstRAI gooit het roer om. De afgelopen jaren had de Amsterdamse kunstbeurs te kampen met tegenvallende bezoekersaantallen, afvallige galeries en een toenemende kritiek op de kwaliteit van het kunstaanbod. Volgens Anneke Oele, de nieuwe organisator van de KunstRAI ,,kon het zo niet langer''. De voormalig galeriehoudster nam daarom een aantal drastische maatregelen: ze stelde een selectiecommissie aan die de aanmeldingen op inhoud beoordeelde, het aantal galeries werd teruggebracht van 150 tot een kleine honderd en de duur van de beurs werd met een dag bekort.

Het effect was gisteren, op de openingsdag van de negentiende KunstRAI, direct merkbaar. Vergeleken met de hectische, warenhuis-achtige sfeer van voorgaande jaren heerste er een serene rust in de Parkhal. Waar vroeger smalle steegjes tussen de galeriestands liepen, waren nu brede boulevards aangelegd, met om de paar meter een bankje om uit te rusten. Voor sponsorauto' s of schreeuwerige reclames was in dit strakke stratenplan geen plaats meer. Met als gevolg dat de KunstRAI nog nooit zo overzichtelijk, zo behapbaar en zo keurig was als nu.

Op inhoudelijk gebied is er helaas minder te merken van het nieuwe bewind. Toegegeven, de rotste appels – waaronder veel kunsthandelaren en in fijnschilderkunst gespecialiseerde galeries – zijn eruit gehaald. En het is waar dat veel galeries gehoor hebben gegeven aan de oproep om solopresentaties in te richten, waardoor in ieder geval de indruk wordt gewekt dat het hen niet alleen om goede verkoopresultaten gaat. Maar het merendeel van de galeries heeft in deze economisch slechte tijden op zeker gespeeld en de duurbetaalde meters beursvloer gevuld met hun `greatest hits'. MKgalerie laat opnieuw de succesvolle foto's van Beat Streuli, Frank van der Salm en Gerco de Ruijter zien. Artkitchen heeft weer werk van Hugo Kaagman van stal gehaald.

Nieuwe ontdekkingen moet je in dit behoudende aanbod met een vergrootglas zoeken, al zijn ze er wel. Intrigerend zijn bijvoorbeeld de foto's van de jonge Duitser Andreas Gefeller bij Galerie Loerakker. Hij maakte nachtelijke opnames op Gran Canaria en gaf het veelgefotografeerde toeristenoord een onvermoede, surrealistische uitstraling. Minstens zo vreemd zijn de foto's van het Duitse duo Daniel & Geo Fuchs bij Flatland Gallery. Zij fotografeerden de ogen van beroemde collega's als Gary Hume, Louise Bourgeois en William Wegman, en bouwden daar gekunstelde composities van.

De opvallendste presentaties zijn gemaakt door instellingen die niet afhankelijk zijn van een hoge omzet. Zo'n buitenbeentje is Atelier HSL, een werkgroep die kunstenaars opdrachten verleent in het kader van de aanleg van de Hogesnelheidslijn. Op fraaie fotoseries van Jannes Linders, Bas Princen en Bertien van Manen is te zien hoe groot de gevolgen zijn voor het Groene Hart en haar bewoners. Zo bezocht Van Manen boerengezinnen in dorpen als Bleiswijk en Benthuizen. Op haar foto's zien we door de vitrage de spoorlijn oprukken. Eén vrouw heeft al in geen jaren meer de ramen gewassen. Ze moet binnenkort toch verhuizen.

Maar het ware hoogtepunt van de KunstRAI is het paviljoen van het Fotomuseum en het GEM. De Haagse instellingen, in korte tijd uit de grond gestampt door voormalig KunstRAI-directeur Wim van Krimpen, kregen hun ereplaats omdat ze volgens Anneke Oele ,,de belangrijkste kunstinitiatieven van het afgelopen jaar zijn''. Temidden van de steriele galeriestands lijkt de GEM-dependance nog het meest op een anarchistisch krakersbolwerk. De Belg Koen Vanmechelen lokt het publiek met vogelgeluiden de ruimte binnen, waar kunstenaar David Bade de laatste hand legt aan een chaotische installatie van tekeningen, boomstammen en piepschuimbeelden. Het is de enige plek op deze veel te brave kunstbeurs waar werkelijk wat te beleven valt.

KunstRAI. T/m 11 mei in de Parkhal, Amsterdam RAI. Dagelijks 11-19u, vr 11-22u. Entree: 10 euro. Inl: www.kunstrai.nl.