KLM: geen paniek, geen paniek!

KLM staat er in vergelijking met de concurrentie nog relatief goed voor, maar drastische maatregelen zijn nodig. ,,Onze toekomst staat op het spel.''

`Er is geen reden tot paniek.' Deze mededeling heeft menig passagier in de lucht de schrik om het hart doen slaan. Toch was dit vanochtend de belangrijkste boodschap van Leo van Wijk over de luchtvaartmaatschappij KLM, die evenals zijn branchegenoten door de economische recessie, SARS en de oorlog in Irak met één van de zwaarste crises uit zijn bestaan wordt geconfronteerd.

PanAm, TWA, Swissair en Sabena zijn al gesneuveld, andere maatschappijen, waaronder KLM, kunnen volgen. ,,Onze toekomst staat op het spel'', zegt de bestuursvoorzitter in de speciale editie van het personeelsblad Wolkenridder en hij voegt eraan toe dat wie wil overleven in de branche zich in rap tempo moet aanpassen. Ondanks zijn mededeling van `geen paniek' benadrukte hij ook dat het dit keer ernst is. Geen overbodige opmerking bij KLM waar eerdere reorganisatieprogramma's sneuvelden in goede voornemens en `de blauwe familie' beslist niet hebben wakker geschud.

Dit keer heeft KLM zich niet suf gepiekerd over een nieuwe naam voor de reorganisatie, maar de feiten zijn duidelijk. Er verdwijnen minstens 3.000 banen, waarvan 1.000 gedwongen, bij de maatschappij, die paradoxaal genoeg volgens een onderzoek onder jonge academici één van de populairste bedrijven is. Ook gaat KLM in de kosten snijden. In 2005 moet op jaarbasis 650 miljoen euro efficiënter worden gewerkt. Het aantal vliegtuigtypen wordt teruggebracht en er wordt de klanten drie reisproducten aangeboden, waarbij de business class verder wordt uitgekleed. De KLM wil ook concurreren met de low cost carriers die reizen aanbieden tegen wegwerpprijzen. ,,Maar als je ziet dat zelfs de Easyjets al verlies maken dan is dat een teken aan de wand hoe slecht het gaat'', zegt Van Wijk.

Ook de kosten voor brandstof en start- en landingsrechten wil Van Wijk gaan aanpakken. Nieuwe toestellen als de Boeing 777 en de Airbus 330 zijn al veel zuiniger in gebruik dan de huidige toestellen. En in Brussel gaat Van Wijk, ook in zijn hoedanigheid als voorzitter van de overkoepelende organisatie van Europese luchtvaartmaatschappijen, klagen over de hoge kosten voor de luchtvaart op vliegvelden in de wereld.

Een lichtpunt is dat de KLM er financieel beter voor staat dan de meeste concurrenten. Het kasgeld is weliswaar in één jaar teruggelopen van 1,4 miljard euro naar 919 miljoen, maar dat is ten opzichte van concurrenten als British Airways en Lufthansa, nog steeds een aardige buffer. Hoewel beleggers met het nodige wantrouwen naar de toekomst van KLM kijken. Zo bedraagt het eigen vermogen per aandeel bijna 33 euro, maar de prijs op de beurs bedraagt nauwelijks 7 euro. Van Wijk en zijn financiële man Ruijter zijn heel wat optimistischer: na uitvoering van de reorganisatie gaan zij uit van een rendement van 10 procent op het geïnvesteerd vermogen.

Maar KLM kan het zich zelfs onder deze moeilijke omstandigheden relatief gemakkelijk permitteren op zoek te gaan naar een nieuwe partner. ,,Die fase is in het eindspel'', zegt Van Wijk. Oneworld, aangevoerd door British Airways en American Airlines, en Skyteam (Air France en Delta) zijn de kandidaten voor samenwerking. Een tijdstip waarop KLM zijn keuze maakt, wilde Van Wijk niet geven. Alles op zijn tijd. De indruk dat er paniek zou bestaan moet immers worden voorkomen.