Benali zorgt voor complete verrassing

Tegen alle verwachtingen in won Abdelkader Benali de Librisprijs 2003. Gedoodverfd winnaar Oek de Jong zag het als een overwinning van flamboyantie op eenvoud.

,,Ik zou zelf wel als vuurwerk uiteen willen spatten,'' zei Abdelkader Benali nadat hij gisteravond de Libris Literatuurprijs had gekregen voor De langverwachte – een roman die door juryvoorzitster Jeltje van Nieuwenhoven was omschreven als ,,een veelkleurige vuurpijl boven de moderne samenleving''. Een van de eerste dingen die de 27-jarige winnaar deed, was een hand geven aan zijn concurrent Oek de Jong, die tot op dat moment werd gezien als de grootste kanshebber voor de 50.000 euro.

De verrassing was dan ook compleet. In de landelijke media was De Jongs roman Hokwerda's kind bestempeld als de meest voor de hand liggende keuze uit de zes genomineerde romans (waartoe ook Gstaad 95-98 van Marek van der Jagt, De hand, de kaars & de mot van Rob van der Linden, 100% chemie van Doeschka Meijsing en De hydrograaf van Allard Schröder behoorden). Het Parool had op basis van het nominatierapport gemeend met zekerheid te kunnen stellen dat De Jong de prijs zou krijgen. En twee weken geleden circuleerde het gerucht dat een van de juryleden in een Amsterdams schrijverscafé de naam van De Jong had `gelekt' – een vals bericht dat zelfs de kolommen van deze krant haalde.

Benali's vuurpijl won; en net als tien jaar geleden – toen de voorloper van de Librisprijs tegen alle verwachtingen in niet naar Harry Mulisch ging, maar naar Marcel Möring – was er een duidelijke verliezer. Oek de Jong hield zich groot: ,,In het nominatierapport was `vertellende kracht' het sleutelbegrip. Ik ben een rechttoe-rechtaan schrijver, Benali is de man met de verleidelijke stijl. De flamboyantie heeft het van de eenvoud gewonnen.'' De Jong wees er verder op dat `gedoodverfd' volgens het woordenboek `in de grondverf zetten' betekent, en dat er dus altijd de kans is dat er niet wordt afgelakt. De Grote Van Dale blijkt trouwens als eerste betekenis het eveneens toepasselijke `een lijkkleur geven' te noemen.

Abdelkader Benali was intussen `dolblij' met zijn prijs, die hij onder meer ziet als een aanmoediging voor jonge en beginnende schrijvers. Hoewel het al de tweede keer was dat een boek van hem voor de Librisprijs was genomineerd (in 1997 Bruiloft aan zee), is Benali de jongste winnaar ooit. Toch dacht hij niet dat hij nu zo van slag zou raken als destijds bij die nominatie. ,,Toen was ik ineens officieel schrijver. Nu was ik dat al, en geeft zo'n erkenning me alleen maar energie om verder te schrijven.''

De langverwachte was, zoals de titel al lijkt te suggereren, de uitkomst van een jarenlang writer's block. Des te belangrijker, zo onderstreepte Benali, was de steun geweest van zijn uitgever Oscar van Gelderen, die hem had gestimuleerd om door te schrijven aan zijn `Benaliaanse boeken'. De Librisprijs voor Benali was ook de eerste grote literaire prijs voor uitgeverij Vassallucci.

Abdelkader Benali, die eerder al had toegezegd om in de Librisjury van volgend jaar zitting te nemen, had vorig jaar nog de zes genomineerde boeken becommentarieerd in een debat tijdens de live-uitzending op televisie. De NPS organiseerde ook dit jaar op de `Avond van het Boek' een nominatiedebat vanuit een ander Amsterdams zaaltje, en schakelde traditiegetrouw een aantal keer over naar het tiende Libris-diner. De circa 150 gasten, onder wie de eerdere winnaar Harry Mulisch (De procedure, 1999), merkten daar niets van. Die mopperden zachtjes over het eten. Want dat was, anders dan onlangs bij de presentatie van A.F.Th's Movo tapes in het Amstel Hotel, niet om over naar huis te schrijven.