Met RWI wordt `paars' instituut gesloopt

De Raad voor Werk en Inkomen was in 1999 een zwaarbevochten compromis tussen vakbonden, werkgevers en kabinet. De nieuwe coalitie zet er alweer een streep doorheen.

FNV-voorzitter Lodewijk de Waal kan het afschaffen van de Raad voor Werk en Inkomen niet anders zien: hier willen de coalitiepartners in spe een paars instituut om zeep helpen. ,,Zij zien dit kennelijk als oud-paars. We hebben dit in 1999 met pijn en moeite afgesproken, en nu wordt het even met één pennenstreek afgeschaft.''

Het stond al op `wijnkaart', het bezuinigingslijstje van CDA'er Joop Wijn dat een bom legde onder de formatie met de PvdA. Maar nu is het echt besloten: de toekomstige coalitie gaat anderhalf jaar na de officiële oprichting van Raad voor Werk en Inkomen (RWI) deze alweer afschaffen. De vakbonden, werkgevers en gemeenten noemen dit ,,onbehoorlijk bestuur''. Zij zijn in de RWI vertegenwoordigd en geven zo geregeld advies over de uitvoering van de sociale zekerheid (WW, WAO en bijstand) en over arbeidsmarktontwikkelingen.

De RWI was het gevolg van een fikse ruzie in 1999 tussen sociale partners en de toenmalige bewindslieden van Sociale Zaken, Klaas de Vries (PvdA) en Hans Hoogervorst (VVD). Zij hadden besloten de werkgevers en vakbonden geheel hun invloed op de uitvoering van de sociale zekerheid te ontnemen. Dat leidde tot felle reacties. ,,Het is ons geld'', riep FNV-voorzitter De Waal destijds. De Nederlandse overlegeconomie stond even op springen. In een nachtelijke vergadering werd een compromis bereikt: de sociale partners kregen de Raad voor Werk en Inkomen. Gemeenten kregen hierin ook een plek omdat zij deskundig zijn op het gebied van de bijstand.

De onderhandelaars willen miljarden bezuinigen op de sociale zekerheid, en het RWI heeft een budget van 70 miljoen. De coalitie ziet het RWI als overbodige bureaucratie. De sociale partners hebben de Sociaal-Economische Raad, ook wel `schaduwregering van Nederland' genoemd, al als adviesorgaan, is de redenering. ,,We zorgen juist voor mínder bureaucratie'', zegt RWI-voorzitter en PvdA'er Jan van Zijl. Bij Sociale Zaken zou bezuinigd kunnen worden door het werk dat de RWI het departement uit handen neemt, zegt hij. De 70 miljoen euro bestaat uit ruim 60 miljoen voor experimenten op de arbeidsmarkt. De RWI kost circa negen miljoen.

Lodewijk de Waal noemt het een ,,rare move'' van de coalitie. Minister De Geus, de sociale partners, de gemeenten zijn volgens hem allemaal tevreden. CNV-voorzitter Terpstra wijst er op dat binnen sociale zekerheid het CWI (het voormalige arbeidsbureau) en uitkeringsinstantie UWV ,,gedrochten'' zijn die nog niet echt goed functioneren, in tegenstelling tot de RWI. ,,Het RWI is een hoeksteen van dat akkoord. Met groot gemak wordt die steen er nu uitgetrokken.'' De sociale partners en de gemeenten laten de onderhandelaars vandaag in een brief weten dat de evaluatie van het hele sociaal-zekerheidsstelsel in 2005 moet worden afgewacht.

Het afschaffen van de RWI voorspelt weinig goeds voor de aanstaande onderhandelingen met het kabinet over loonmatiging, de pensioenen en de WAO. De Waal: ,,Het is niet erg bemoedigend dat je afspraken maakt en een volgende kabinet zet er zo even een streep doorheen.'' VNO-NCW-directeur Niek-Jan van Kesteren blijft rustig: ,,Als straks maatregelen genomen moeten worden die er diep insnijden, bij de pensioenen, de WAO of met de lonen, dan gaat het daarom, niet over de RWI. Maar het kabinet moet gewoon netjes wachten op 2005.''