Hoe je een olifant bij de kloten pakt

Jacques Tati's klassieke debuut Jour de fête (1947) is in zwart-wit gedraaid. Alleen in het laatste beeld is het achterlicht van de fiets van de postbode fel rood, met de hand ingekleurd. Het effect van dat ene kleurvlekje is optimaal, en je vergeet het nooit meer.

In de recente Vlaams-Waalse coproductie Hop, het debuut van regisseur en scenarioschrijver Dominique Standaert, opgenomen in helder zwart-wit op high definition-video, komt ook één rode vlek voor. Een jonge immigrant uit Burundi legt tijdens een spreekbeurt uit wat het aandeel van de pygmeeën was geweest bij het africhten van Hannibals olifanten. Hij tekent met krijt op het bord het slagveld van het Trasimeense meer en het water kleurt zomaar rood van het bloed. Het is niet zomaar een digitaal grapje, want aan het eind van de film zal nog een keer het water van een meer rood kleuren, en zo het verhaal een beslissende wending geven.

Standaerts weldadig boze tragikomedie gaat over de strijd tussen twee culturen: die van Afrikaanse immigranten met hun slimme overlevingsstrategieën en die van Belgische spitsburgers, die bang zijn overspoeld te worden door barbaren van over zee. De kunst om een olifant - letterlijk - bij de kloten te pakken, een techniek die de pygmeeën de `hop' noemen, vormt de rode draad in dit geestige schelmenverhaal. De doorslag in de strijd tussen zwart en wit geeft de civiele moed van twee opstandige blanken, een anarchistische scharrelaar met een voorraad dynamiet in zijn schuur (Jan Decleir) en zijn verwaarloosde echtgenote (Antje De Boeck). De laatste won ex aequo een Joseph Plateau-prijs, het Belgische Gouden Kalf, voor haar hartverwarmende rol: zoals zij in de regen de film in komt fietsen, capuchon omhoog, met een vertederend muziekje van Vincent d'Hondt op de geluidsband, dat is een moment Tati waardig.

Hop is niet alleen vanwege de anti-racistische strekking een bemoedigende film. Standaert is een aanwinst voor de cinema van de lage landen, door zijn visuele gevoel voor humor, de lichte terloopse toon van verhaal en dialogen en de charmante acteursregie. Misschien is het alleen in België mogelijk een gevatte, maatschappijkritische film te maken die danst en meandert. De prijs die daarvoor betaald moet worden is gering: soms mist de film scherpte en niet elke scène is even trefzeker. Er staat veel aangenaams tegenover.

Hop. Regie: Dominique Standaert. Met: Jan Decleir, Antje De Boeck, Kalomba Mboyi, Alexandra Vandernoot, Emile M'penza, Serge-Henri Valcke. In: Het Ketelhuis en Cinecenter, Amsterdam; `t Hoogt, Utrecht; Lux, Nijmegen; Chassé, Breda.